ەميلي ديكينسون (1830-1886) – امەريكا پوەزياسىنداعى ەڭ بىرەگەي ءارى جاڭاشىل اقىنداردىڭ ءبىرى. كوزى تىرىسىندە كوپ تانىلماعانىمەن، 20-عاسىردا ونىڭ ولەڭدەرى مودەرنيستىك پوەزيانىڭ باستاۋلارىنىڭ ءبىرى رەتىندە باعالاندى.

ديكينسون كلاسسيكالىق ولشەم مەن ۇيقاسقا باعىنبايدى. ءتىلدى مينيماليزم دەڭگەيىنە دەيىن ىقشامدادى. ول ىشكى ەركىندىكتى جىرلادى. قوعامدىق نورمالارعا ەمەس، سانانىڭ شەكاراسىنا قارسى تۇردى. پوەزيانى «ادەبي بەزەندىرۋدەن» فيلوسوفيالىق تاجىريبەگە اينالدىردى.

جەڭىس ءدامى ءتاتتى عوي ەجەلدەن

جەڭىس ءدامى ءتاتتى عوي ەجەلدەن
جاندار ءۇشىن اسا الماعان مەجەدەن.
تاتۋ ءۇشىن شىرىننىڭ بال دامىنەن،
كەرەك وعان ءورت قۇمارلىق بارىنەن.

سايىپ قىران جاۋىنگەر دە ەرلەگەن،
جەڭىس تۋىن قۇلاتىپ ەش كورمەگەن.
اشىپ ايتىپ بەرە المايدى ءارىسىن،
جەڭىستىڭ شىن ماعىنا-سىر، ءمانىسىن.

جەڭىلدى ول، ءولىم ەندى اجىرىق،
جەڭىس، شاتتىق دابىلداتىپ اپ-انىق،
جاتتى ونىڭ قۇلاعىندا جاڭعىرىپ.

قورىق دەيسىڭ بە؟

قورىق دەيسىڭ بە؟ قورقۋ كەرەك كىمنەن، سوندا؟
ولىمنەن بە؟ كىم ءوزى، ايتشى، سول شىركىن؟
ءپىراداردىڭ ۇيىندەگى قاساپشىڭ،
قورقىنىشتى ودان گورى سان دۇركىن.

ومىردەن بە؟ قىزىق ەكەن،
قورقام ونىڭ نەسىنە.
بۇ دۇنيە بىتسە، و دۇنيە بار،
قۇدايدىڭ سەنەم سەرتىنە.
قايتا تىرىلۋدەن بە؟ جوق، نەگە؟
كۇنشىعىس
بەرگەن جوق پا التىن ءتاجىن اق تاڭعا،
كوكجيەكتەن ارايلاپ تاڭ اتقاندا؟!
قورقاسىڭ دەمەك قۇر بوسقا.

قورعاي السام دوس جۇرەگىن

قورعاي السام دوس جۇرەگىن تالقان بولىپ قيراۋدان،
تەككە ءومىر سۇرمەگەنىم ەمەشە.
جۇباتا السام ءبىر تاعدىردى قايعى بۋىپ سىزداعان،
ءدارۋ بولسام مەيلى جالعىز دەرتىنە،
سۇلاپ جاتقان قۇستى جەردەن كوتەرىپ،
ىلىندىرسەم ۇياسىنىڭ شەتىنە،
تەككە ءومىر سۇرمەگەنىم ەمدەشە.

بارعان ەمەن جاسىل قىرعا

بارعان ەمەن جاسىل قىرعا،
كورگەن ەمەڭ تەڭىزدى دە.
تانىس بىراق،
ارشاگۇلدەر قاۋلاعان،
تانىس بىراق، تولقىندار سول شۋلاعان.

تىلدەسكەن ەمەن قۇدايىڭا،
بارعان ەمەن جۇماعىنا.
انىق بىراق، ماعان ونىڭ سورابى،
سىلتەپ ماعان جولىن سونىڭ تۇرادى.

تابيعات

تابيعات – ول ءبىزدىڭ كورىپ جۇرگەن،
توبەلەر، ساسكە ءتۇس،
ءتيىن، تۇتىلعان كۇن، بال ارا،
سوندا دا، جۇماققا بەرگىسىز.
تابيعات – ول ءبىزدىڭ ەستىپ جۇرگەن،
ساندۋعاش، تەڭىز،
نايزاعاي، شىرىلى شەگىرتكەنىڭ،
سوندا دا، تۇپ-تۇنىق ۇيلەسىم.
تابيعات – ول ءبىزدىڭ بىلەتىندەرىمىز،
سوندا دا ايتا الماي كەلەمىز،
قانشاما كوراش اقىلىمىز،
قاراپايىمدىلىقتىڭ الدىندا.

ءۇمىت – دەگەن قاۋىرسىندى تىرشىلىك

ءۇمىت – دەگەن قاۋىرسىندى تىرشىلىك،
جان تۇكپىرىنە ۇيا سالعان.
سالادى انگە سوزدەرى جوق
جاعى ءبىر تىنباستان.

نوسەرلى جەل، داۋىلدا دا،
ەستىلەر ءۇنى ءاماندا.
جەڭە المايدى ەش كۇش ونى -
جىلۋ بەرىپ تۇرار جانعا.

ەستىدىم ونى ەن دالادا،
تۋلاعان جات تەڭىزدە.
قيىن شاقتا سول قۇس مەنەن،
سۇراعان جوق ءتۇيىر نارسە.

ەشكىم ەمەن! ءسىز كىمسىز؟

ەشكىم ەمەن! ءسىز كىمسىز؟
ءسىز دە مەندەي مىسكىنبىسىز؟
ەندەشە بولدىق ءبىز ەكەۋ!
تىرس ەتپەڭىز!
جۇرت ەستىسe جايار دەرەۋ.

بىرەۋ بولۋ قانداي ازاپ!
جۇرت تا شىركىن باقا قۇساپ،
الاجازداي –
ءوز اتىن ءوزى ايقايلاپ،
تاڭدانادى بالشىعىندا جاتىپ اپ.

اعىلشىن تىلىنەن اۋدارعان: ءامىر قابشىقباي

Abai.kz