ورىس اسكەرى ۋكرايناعا باسىپ كىرگەننەن كەيىن بۇرىنعى كەڭەس قۇرامىندا بولعان، قازىرگى ەگەمەندى رەسپۋبليكالاردىڭ تاۋەلسىزدىگى تۋرالى الەمدىك باق-تا الىپ قاشپا اڭگىمەلەر كوبەيدى. ونىڭ شىعۋ قاينارىنىڭ قايدا جاتقانى ەشكىمگە قۇپيا ەمەس. بۇرىنعىلارىن ايتپاعاندا، كۇنى كەشە عانا سولوۆەۆ: «ۋكرايناعا سەكىلدى، ورتا ازياعا دا ارنايى اسكەري وپەراتسيا باستاۋ كەرەك»، - دەپ ەلدى شۋلاتقان ەدى.

ونىڭ لاڭى ءالى باسىلماي جاتىپ «پۋتيننىڭ ميى» دەپ اسپەتتەلەتىن رەسەيلىك فيلوسوف ءارى يدەولوگ الەكساندر دۋگين «روسسيا» ۇلتتىق ورتالىعىندا ەش قايمىقپاي: «پوستكەڭەستىك كەڭىستىكتە تاۋەلسىز مەملەكەتتەردىڭ ءداۋىرى اياقتالدى»، - دەپ مالىمدەگەن. ءوز بەتىنشە «تاۋەلسىز مەملەكەت رەتىندە ءومىر سۇرۋىنە جول بەرۋگە بولمايتىن ەلدەردىڭ ءتىزىمىن» جاساپ قويعان. ونىڭ قاتارىندا قازاقستان، وزبەكستان، قىرعىزستان، تاجىكستان، ارمەنيا، گرۋزيا جانە ازەربايجان بار.

«ەگەمەن ارمەنيانىڭ، ەگەمەن گرۋزيانىڭ، ەگەمەن ازەربايجاننىڭ، ەگەمەن قازاقستاننىڭ، وزبەكستاننىڭ، تاجىكستان مەن قىرعىزستاننىڭ بولۋىمەن كەلىسۋگە بولمايدى»، – دەپتى ول. ءسوزىن ارى قاراي: «ءبىزدىڭ ماقساتىمىز – ءۇشپوليۋستى الەمدە ەڭ ماڭىزدى كۇش ورتالىعى بولۋ. ەگەمەن، ەركىن، تاۋەلسىز ءارى اۋقىمدى مەملەكەتكە اينالۋ. ال ءبىز باقىلاۋىمىزعا الماعان اۋماقتار بەيتاراپ بولىپ قالماۋى كەرەك»، – دەپ جالعاعان.

ونىڭ ويىنشا، رەسەي وزگەرىپ جاتقان الەمدە نەگىزگى كۇش ورتالىقتارىنىڭ بىرىنە اينالىپ، ستراتەگيالىق ماڭىزى بار اۋماقتاردى ءوز باقىلاۋىنا الۋى قاجەت ەكەن. رەسەي ىقپالىنان تىس قالعان ەلدەر بولاشاقتا باسقا گەوساياسي ويىنشىلاردىڭ قۇرالىنا اينالادى-مىس.

ونىڭ بۇل ارادا تۇكىرىگىن ىشىنە جۇتىپ، ايتا الماي وتىرعانى، ايماق تا عانا ەمەس، جاھاندىق دەڭگەيدە رەسەيدى بارلىق سالادا ىعىستىرعان قىتاي ەكەنى انىق. كەزىندە ول: «قىتايدىڭ شىنجاڭ، تيبەت، ىشكى موڭعول اۆتونوميالى ولكەسى تاۋەلسىز بولۋ كەرەك، سوندا ءبىز قورعانىس اۋماعىن قالىپتاستىرامىز»، - دەپ كوسىلىپ، قىتاي تارابىنىڭ قاتاڭ قارسىلىعىنا ۇشىراپ، ارتىنان: «مەن قاتەلەستىم، ايتپاعىم باسقا ەدى»، - دەپ اقتالعان بولاتىن. ارتىنان قىتاي باسشىسىنىڭ «ءبىر جول، ءبىر بەلدەۋ» جوباسىنا - «ەۋرازيا يدەياسىنىڭ ەكونوميكالىق نۇسقاسى» دەپ ماداق ايتىپ، قاتەلىگىن جۋىپ-شايعانداي بولعان.

سويتكەن دۋگين قايتا باس كوتەرىپتى. ورتا ازيا مەن كاۆكازداعى تاۋەلسىز مەملەكەتتەردى قايتا قۇرۋدىڭ «جاڭا مودەلىن» جاساعان-مىس. ونىڭ جوباسىندا بۇرىن كەڭەس قۇرامىندا بولعان مەملەكەتتەردىڭ تاۋەلسىزدىگىنە مۇلدە ورىن جوق ەكەن دە، اتالعان ەلدەر رەسەيدىڭ باقىلاۋىنداعى بىرىڭعاي وداقتىڭ قۇرامىنا كىرۋى ءتيىس ەكەن. ويتپەسە باتىس، ەۋروپالىق وداق، اقش نە قىتاي سەكىلدى وزگە كۇش ورتالىقتارىنىڭ ىقپال الاڭىنا اينالادى ەكەن.

رەسەي سىرتقى ىستەرىنىڭ ءباسپاسوز حاتشىسى زاحاروۆا سولوۆەۆتىڭ ساندىراعىن «ءوزىنىڭ سۋبەكتى پىكىرى» دەپ اقتاعان ەدى. ەندى كرەملدىڭ ستراتەگيالىق ورتالىعىنىڭ جەتەكشىسى دۋگيننىڭ تاۋەلسىز ەلدەردىڭ ەگەمەندىگىنە قول سۇققان استامدىعىنا نە دەپ جاۋاپ بەرەر ەكەن؟!

Abai.kz