قر عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم ءمينيسترى

ساياسات نۇربەكتىڭ نازارىنا!

قازىر ەلىمىزدە نە قازاق، نە ورىس تىلىندە نەمەسە وزگە تىلدەردە ءبىلىم بەرەتىن جوعارعى وقۋ ورنىندارىنداعى قازاق ءتىلىنىڭ باعدارلاماسىنا كوڭىلىڭ تولمايدى.

اۋەلى، وزگە تىلدەردە وقيتىن ستۋدەنتتەرگە «تاجىريبەلىك قازاق ءتىلى» دەگەن وقىتىلادى. بىراق ونىڭ انا ءتىلىمىزدىڭ قۇتىن قاشىرىپ، 100 پايىز ناتيجە بەرمەيتىن پانگە اينالعانى ءومىر شىندىعى. وسى ءبىلىم وشاقتارىندا ءبىلىم الىپ جاتقان ستۋدەنتتەرگە قازاق فونەتيكاسىن، لەكسيكاسىن جانە جازۋ مادەنيەتىن نە ورىس، نە وزگە تىلدە وقىتاتىن جەكە-جەكە ءۇش كۋرسقا ارنالعان وقۋلىق كەرەك. ونى جازاتىن تاجىريبەلى تىلشىلەر بار. تەك وسى كۋرستاردىڭ جەكە ءپان رەتىندە وقىتىلۋىنا قۇلقىمىز عانا جوق. ءارى بۇل كۋرستار – بولاشاق زيالىلاردىڭ قازاق ءتىلىن تەرەڭ بىلۋگە دەگەن قۇلشىنىسىن تۋدىراتىن باستى فاكتور. ولار «تاجىريبەلى قازاق ءتىلىنىڭ» وقىتىلۋىنان زاتتە بولعاندار. مەكتەپتە 11 جىل وقىعاندارىن توتىقۇسشا قايتالايتىن، پانگە سالقىن قارايتىندارى دا جاسىرىن ەمەس. 10 جىل وسى پاننەن بەرگەن ۇستازداردىڭ وزگە ۇلتتان شىققان 100 شاكىرتىمەن قازاقشا سويلەسىپ تۇرعانى فانتاستيكا! ۇزاسا، ەكى قولدىڭ ساۋساعىن بۇگىپ، ساناپ شىققاندا 10-عا تولسا، ەڭبەگىڭ ەش بولماعان ەكەن دەپ قۋانار ەدىك، ونداي ناتيجەگە قول جەتكىزگەن ۇستازعا!؟

ءيا، قازىرگى قازاق تىلىندەگى جانە وزگە تىلدەگى قازاق ءتىلىن وقىتۋ بارىپ تۇرعان كوز بوياۋشىلىق، ۇلت بولىپ ۇيىسۋعا كەدەرگى كەلتىرەتىن باستى فاكتوردىڭ ءبىرى. قازىرگى قالىپتاسىپ وتىرعان وسى ءبىر قاۋىپتى قۇبىلىستان قۇتىلۋدىڭ جولى  ورىس تىلىندە قازاق فونەتيكاسىنان، لەكسيكاسىنان جانە قازاق جازۋى (ورحون، توتە جازۋ، كىرىل جانە لاتىن جازۋىنىڭ ەكى نۇسقاسى: ءبىر ءارىپ – ءبىر تاڭبا جانە qwerty-لىك) ساپالى وقۋلىققا جوو ۇستازدارى اراسىندا كونكۋرس جاريالاۋ.

قازاق ءتىلدى ستۋدەنتتەرگە وقىتىلىپ كەلە جاتقان قازاق ءتىلى جايىندا ءسوز ەتكەندە كوڭىلىمىز كۇپتى بولادى. مەكتەپتە وقىپ كەلگەندەرى قايتالانىپ، تۇك تەرەڭ ءبىلىم بەرمەي، تەك وزدەرى وقىپ جاتقان نەگىزگى پاندەرىنە كەدەرگى كەلتىرىپ، ستۋدەنتتەر اقىر سوڭى 1 كۋرستان سوڭ ەمتيحان تاپسىرىپ، «ۋح» دەپ، ماشينەنىڭ بەسىنشى دوڭعالاعى بولعان پاننەن قۇتىلادى.

فونەتيكادان –  س. مىرزابەكوۆتىڭ، لەكسيكولوگيادان – ءا.بولعانباەۆتىڭ دايىن وقۋلىقتارىن، «قازاق جازۋى»، «ۇلتتىق جازۋداعى تىنىس بەلگىلەرى» جانە «ءىس-قاعازدارىن جۇرگىزۋ» پاندەرىنىڭ فيلولوگ ەمەس ستۋدەنتتەرگە ارنالعان وقۋلىقتارىن قازىرگى جاستاردىڭ ءاى مەن ءىت زامانىنىڭ پەرزەنتتەرى ەكەنىن ەسكەرىپ جازىپ شىعۋىمىز كەرەك. بۇعان جوو وقىتۋشىلارىنىڭ قارىمى دا، قابىلەتى دە جەتەدى. تەك وسىنى مينيسترلىك قۇپتاپ، وقۋلىق جازاتىن ۇستازدارعا قارجىلاي جاعداي جاساۋى كەرەك. ءارى وقۋلىق كوپ بولسا، ءبىلىم دە ساپالى بولادى.

ەڭ باستىسى قازاق ءتىلى 1 كۋرسپەن شەكتەلمەي، باكلاۆرلىق ءبىلىم الاتىن ستۋدەنتتەرگە 4 جىل بويى ءوز شۋاعىن توگەتىن بولادى.

ءابىل-سەرىك ابىلقاسىمۇلى الىاكبار

Abai.kz