ۇلتتىڭ جانى – ونىڭ ونەرىندە. كۇي مەن جىردان، تەرمە مەن تاعىلىمدى سوزدەن ءنار العان حالىقتىڭ رۋحى ەشقاشان السىرەمەيدى. ويتكەنى ءداستۇرلى ونەر – بۇگىنگى مەن بولاشاقتى جالعاپ تۇرعان ماڭگىلىك رۋحاني كوپىر.

قازىرگى جاھاندانۋ داۋىرىندە وسكەلەڭ ۇرپاقتىڭ دۇنيەتانىمىن قالىپتاستىرۋدا ۇلتتىق ونەردىڭ ورنى ايرىقشا. بالانىڭ جۇرەگىنە تۋعان ءتىلدىڭ اۋەزىن، دومبىرانىڭ قوڭىر ءۇنىن، حالىق ءانىنىڭ تەرەڭ ماعىناسىن ءسىڭىرۋ – ونى ءوز بولمىسىنا، ءوز تامىرىنا جاقىنداتادى. ءداستۇرلى ونەر ارقىلى بالا تەك ونەردى عانا ەمەس، اتا-بابانىڭ ءومىر ءسۇرۋ سالتىن، دۇنيەنى تانۋ جولىن، ادامگەرشىلىك پەن پاراساتتىڭ ولشەمىن تانىپ وسەدى.

حالىقتىق تاربيە – ءسوز بەن سازعا، ونەگە مەن وسيەتكە نەگىزدەلگەن. ەرتەگى تىڭداپ وسكەن بالا جاقسىلىق پەن جاماندىقتى اجىراتىپ ۇيرەنەدى، جىر تىڭداعان جاس جۇرەك ەل مەن جەردى ءسۇيۋدىڭ نە ەكەنىن سەزىنەدى، ال كۇي ارقىلى ول ءۇنسىز سىردى، ىشكى جان دۇنيەنىڭ تەرەڭ يىرىمدەرىن ۇعىنا باستايدى. وسىنداي رۋحاني ساباقتاستىق ۇرپاقتىڭ ىشكى مادەنيەتىن قالىپتاستىرىپ، ونىڭ بولاشاق تۇلعا رەتىندە ورنىعۋىنا جول اشادى.

بۇگىنگى تاڭدا وسى اسىل مۇرانى جاس بۋىنعا جەتكىزۋدە مادەنيەت وشاقتارىنىڭ اتقارىپ وتىرعان قىزمەتى زور. سونىڭ ءبىرى – ۇلتتىق ونەردى ناسيحاتتاۋدى باستى ماقسات ەتكەن «الاتاۋ ءداستۇرلى ونەر» تەاترى. تەاتر ساحناسىندا قويىلاتىن بالالارعا ارنالعان ەرتەگى قويىلىمدارى مەن ۇلتتىق ويىن-ساۋىق كەشتەرى جاس كورەرمەننىڭ جۇرەگىنە جول تاۋىپ، ءداستۇرلى ونەردىڭ تابيعي ءارى اسەرلى ءتىلىن ۇسىنادى. ءار قويىلىم – جاي عانا مادەني شارا ەمەس، ول – ۇرپاق ساناسىنا سەبىلگەن رۋحاني ءدان.

2026 جىلدىڭ قاڭتار–اقپان ايلارىندا «الاتاۋ ءداستۇرلى ونەر» تەاترى الماتى قالاسىنداعى بىرقاتار ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىندا مادەني-اعارتۋشىلىق باعىتتاعى گاسترولدىك ءىس-شارالارىن وتكىزدى. اتاپ ايتقاندا، تەاتر ۇجىمى بالالارعا ارنالعان «اگۋگاي مەن يگيگاي» ەرتەگى-قويىلىمىن جانە جاستارعا ارنالعان «التىباقان» ويىن-ساۋىق ءان كەشىن ساحنالادى. قويىلىمدار: №176 جالپى ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپ, №209 مەكتەپ-گيمنازيا, №154 جالپى ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپ, №180 جالپى ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپ, №185 مەكتەپ-گيمنازياسىندا, سونىمەن قاتار، تەاتر ارتىستەرى ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى بازاسىندا ستۋدەنتتەرگە ارنالعان «التىباقان» ويىن-ساۋىق ءان كەشىن ۇيىمداستىردى. ۋنيۆەرسيتەت قابىرعاسىندا وتكەن مادەني شارالار لەگى اياسىندا قازاق پوەزياسىنىڭ كورنەكتى وكىلى مۇقاعالي ماقاتاەۆتىڭ 95 جىلدىعىنا ارنالعان ادەبي-سازدى كەش تە كورەرمەنگە جول تارتتى. اتالعان رۋحاني كەش 9 اقپان كۇنى ۋنيۆەرسيتەتتە وتكەن بولاتىن.

تەاتر ۇجىمى قويعان «اگۋگاي مەن يگيگاي» ەرتەگى-قويىلىمى بالالاردىڭ قيالىن دامىتىپ، ۇلتتىق قۇندىلىقتارعا دەگەن قىزىعۋشىلىعىن ارتتىرۋعا باعىتتالسا، «التىباقان» ويىن-ساۋىق ءان كەشى جاستاردى سالت-داستۇرگە باۋلىپ، قازاقتىڭ ۇلتتىق ويىن-ساۋىق مادەنيەتىن كەڭىنەن ناسيحاتتاۋعا ارنالدى. تەاتر ارتىستەرىنىڭ ونەرىن مەكتەپ وقۋشىلارى مەن ستۋدەنتتەر جىلى قابىلداپ، مادەني شارالار كورەرمەندەردىڭ جوعارى باعاسىنا يە بولدى.

ءداستۇرلى ونەردىڭ تاربيەلىك قۋاتى ونىڭ تابيعي تازالىعىندا. وندا جاساندىلىق جوق، حالىقتىڭ ءومىر تاجىريبەسىنەن، عاسىرلار بويى سۇرىپتالعان اقىل-ويىنان تۋعان تەرەڭ فيلوسوفيا بار. ءان مەن كۇي بالانى سابىرعا، سوزگە توقتاۋعا، ۇلكەندى قۇرمەتتەپ، كىشىنى قادىرلەۋگە ۇيرەتەدى. بۇل – ەشبىر وقۋلىقپەن تولىق جەتكىزۋ مۇمكىن ەمەس رۋحاني مەكتەپ.

ۇلتتىق ونەردى تانىپ وسكەن ۇرپاق ءوز بولمىسىنا سەنىمدى بولادى. ول جات مادەنيەتتىڭ جەتەگىندە كەتپەي، ءوز قۇندىلىعىن قورعاي الاتىن، ەلىنىڭ تاريحى مەن تاعدىرىن جۇرەگىمەن سەزىنەتىن ازامات بولىپ قالىپتاسادى. سوندىقتان ءداستۇرلى ونەر – ۇلتتى ۇلت ەتىپ ساقتاپ تۇرعان باستى تىرەكتەردىڭ ءبىرى.

قورىتا ايتقاندا، ءداستۇرلى ونەر – تەك ساحناداعى كورىنىس ەمەس، ول – ۇرپاق تاربيەسىنىڭ ومىرشەڭ تەتىگى، رۋحاني قاۋىپسىزدىكتىڭ قالقانى. بۇگىن ونەر ارقىلى بالانىڭ جۇرەگىنە جول تاپساق، ەرتەڭ ەل تاعدىرىن ويلايتىن سانالى، مادەنيەتتى، وتانسۇيگىش ۇرپاق قالىپتاسارى ءسوزسىز. ۇرپاق تاربيەسىندە ءداستۇرلى ونەردىڭ ورنى – ماڭگىلىك.

ارداق بەركىمباي،

«الاتاۋ» ءداستۇرلى ونەر تەاترىنىڭ ادەبيەت ءبولىمى

Abai.kz