پۋتين G20 سامميتىنە شاقىرىلا ما؟
ترامپتىڭ مالىمدەمەسى: پۋتين G20 سامميتىنە شاقىرىلا ما؟ اقش پەن رەسەي اراسىنداعى جاڭا ديپلوماتيالىق بەلگى.
اقش پرەزيدەنتى Donald Trump رەسەي باسشىسى Vladimir Putin تۋرالى كەزەكتى مالىمدەمە جاساپ، ونى G20 سامميتىنە رەسمي تۇردە شاقىرماعانىن، الايدا پۋتين كەلسە، بۇل «وتە پايدالى بولۋى مۇمكىن» ەكەنىن ايتتى. بۇل سوزدەر حالىقارالىق ساياساتتا ءتۇرلى تالقىلاۋعا سەبەپ بولدى. سەبەبى G20 تەك ەكونوميكالىق الاڭ عانا ەمەس، جاھاندىق گەوساياسي كەلىسسوزدەردىڭ ماڭىزدى پلاتفورماسىنا اينالدى.
ترامپ نە ايتقىسى كەلدى؟
ترامپتىڭ ءسوزى ەكىۇشتى ديپلوماتيالىق سيگنال رەتىندە باعالانۋى مۇمكىن. ءبىر جاعىنان، ول پۋتينگە ارنايى شاقىرۋ جىبەرىلمەگەنىن ايتىپ، ىشكى جانە حالىقارالىق سىننان ساقتانۋعا تىرىسادى. ەكىنشى جاعىنان، رەسەي پرەزيدەنتىنىڭ قاتىسۋىن «پايدالى» دەپ باعالاپ، ماسكەۋمەن ديالوگقا ەسىك اشىق ەكەنىن اڭعارتتى.
بۇل – ترامپ ستيلىنە ءتان ءتاسىل: رەسمي پوزيتسيانى ساقتاي وتىرىپ، قارسى تاراپقا بەيرەسمي يشارا جاساۋ.
G20 الاڭى نەگە ماڭىزدى؟
G20 ءسامميتى الەمدەگى ءىرى ەكونوميكالاردى بىرىكتىرەتىن الاڭ بولعانىمەن، سوڭعى جىلدارى ۋكراينا سوعىسى، سانكتسيالار، ەنەرگەتيكا، ينفلياتسيا جانە قاۋىپسىزدىك ماسەلەلەرى باستى تاقىرىپقا اينالدى. سوندىقتان ءپۋتيننىڭ قاتىسۋى تەك راسىمدىك ماسەلە ەمەس، باتىس پەن رەسەي اراسىنداعى قارىم-قاتىناستىڭ ينديكاتورى سانالادى.
ەگەر پۋتين اقش-تا وتەتىن سامميتكە بارسا، بۇل بىرنەشە ماعىنا بەرۋى مۇمكىن:
ۆاشينگتون مەن ماسكەۋ اراسىندا بايلانىس ارنالارى تولىق جابىلماعانىن كورسەتەدى;
ۋكراينا تاقىرىبىندا جاناما كەلىسسوزدەر ءجۇرۋى ىقتيمال;
ترامپ اكىمشىلىگىنىڭ رەسەيگە قاتىستى ساياساتى بايدەن كەزەڭىنەن وزگەشە بولاتىنىن بىلدىرەدى.
اقش ىشىندەگى ساياسي ەسەپ
ترامپ ءۇشىن بۇل مالىمدەمەنىڭ ىشكى ساياسي ءمانى دە زور. ول ءوزىن «سوعىستى ەمەس، كەلىسسوزدى قالايتىن ليدەر» رەتىندە كورسەتۋگە تىرىسادى. اقش سايلاۋشىلارىنىڭ ءبىر بولىگى ءۇشىن بۇل ءتيىمدى وبراز بولۋى مۇمكىن. الايدا قارسىلاستارى مۇنى كرەملگە جۇمساقتىق دەپ سىناۋى ىقتيمال.
رەسەي ءۇشىن ءتيىمدى مە؟
پۋتين ءۇشىن G20 سامميتىنە قاتىسۋ حالىقارالىق وقشاۋلاۋدان شىعۋدىڭ سيمۆولدىق مۇمكىندىگى بولار ەدى. ەگەر ول اقش اۋماعىندا وتەتىن جيىنعا كەلسە، بۇل رەسەيدىڭ جاھاندىق ساياساتتاعى ورنىن ساقتاپ وتىرعانىن كورسەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
قورىتىندى: ترامپتىڭ «شاقىرمادىم، بىراق كەلسە پايدالى» دەگەن ءسوزى جاي عانا پىكىر ەمەس. بۇل – اقش-رەسەي قاتىناستارىنىڭ جاڭا كەزەڭگە اۋىسۋى مۇمكىن ەكەنىن اڭعارتاتىن ديپلوماتيالىق بەلگى. ەگەر پۋتين G20 سامميتىنە قاتىسسا، بۇل تەك كەزدەسۋدىڭ ءوزى ەمەس، الەمدىك كۇشتەر تەپە-تەڭدىگىن قايتا باعالاۋ كەزەڭىنىڭ باستاماسى بولۋى ىقتيمال.
Abai.kz