بۇل كەزەڭ –

بۇكىردى تۇزەيتىن مولاداي قاتال…

اكەم مەن اكەمدەيلەردىڭ بۋىنىنداي ۇمىتشاق.

اجەمنىڭ ءاجىمدى الاقانىنداي مۇڭلى 

جانە 

مەن تۋعان جەردىڭ توپىراعىنداي كونە.

بۇل كەزەڭ –

اعامنىڭ شەكە تامىرىنداي اندىزدالىپ تۇرادى 

سوسىن 

سورعا تۋعان سۇلۋلىقتاي قاسىرەتتەنە كەتەدى كەيدە…

بۇل كەزەڭ –

ءومىر بويى اتتان تۇسپەي سوڭىندا توسەككە تاڭىلعان اتامداي جۋاس،

تىلەگى سىنعان اپامداي مومىن.

ەرتە كەتكەن اعامنىڭ وتىن وشىرمەي وتىرعان جەڭگەمدەي وكپەشىل جانە

وزىمدەي ءۇنسىز…

تىنىشتىق

«قاتە قويىلعان ساۋالعا دۇرىس جاۋاپ بەرىپ بولمايدى»

مەن قازىر تىنىشتىقتان دا تىنىشپىن.

ۇزاق ءجۇرىپ كەلدىم بۇل تىنىشتىققا.

ۇزاق شۋدان كەيىن كەلدىم بۇل تىنىشتىققا.

جاپىراقتارى قالماعان كۇزدەگى اعاشتاي تىنىشپىن.

قىستا اتقان بۇرشىكتەي تىنىش.

انا قۇشاعىنداعى ءسابيدىڭ ۇيقىسىنداي،

اۋىر دەرتتەن كوز جۇمعان ادامنىڭ قابىرىندەي،

جازداعى تەڭىز سۋىنداي تىنىشپىن.

باسىن ماڭگى قار شالعان تاۋلارداي،

اۋىلداعى ءۇيدىڭ  شىراق ءسونىپ قالعان كەشىندەي،

ۇزاق ساپاردان قاتتى قاجىپ ورالعان ادامنىڭ حالىندەي

قابىرعاعا ءىلىنىپ توقتاپ قالعان ساعاتتاي نەمەسە

سول قابىرعاداعى اتا مەن اجەنىڭ سۋرەتىندەي تىنىش.

اتام ومىردەن وتكەندەگى اجەمنىڭ ۇنسىزدىگىندەي

ءتور بولمەدەگى انامنىڭ كونە ساندىعىنداي،

بالامنىڭ كيىلمەگەن كوركەم كيىمىندەي،

وتاننىڭ ۇمىت بولعان  قۇرباندارىنداي

جانە

ورتەنگەن ءۇيدىڭ قاڭقاسىنداي تىنىشپىن…

«بارلىعى ءۇشىن ءوزىڭدى كەشىرىپ ۇيرەن…»

***

ءبىر كۇنى كەشكىسىن گۇلدەردىڭ سولعانىن كورەسىڭ،

جانىڭنىڭ ەڭ كىشى بولشەگى توڭعانىن كورەسىڭ.

سەن سۇيگەن اعاشتىڭ جاپىراقتارى قالماعانىن،

سەن سۇيگەن ايدىڭ نۇرى ەشقاشان بولماعانىن،

سەن كۇتكەن قۇستاردىڭ وزگە جاققا ۇشىپ كەتكەنىن،

ءوز ساعىنىشىڭنىڭ ءوز ىشىڭە ءتۇسىپ كەتكەنىن،

ەشقاشان ايتىلماس سوزدەردى ەڭ كۇتپەگەن جاننىڭ ايتقانىن،

توپىراقتان كەلگەننىڭ توپىراققا قايتقانىن،

ەڭ كىشى قيالدىڭ ەڭ اۋىر سالماعىن،

وتكەننىڭ قولدارى جاعاڭنان العانىن،

سەن بىلگەن وتاننىڭ ۇلى ەمەس ەكەنىن،

سەن كۇتكەن ءومىردىڭ گۇل ەمەس ەكەنىن،

“جەتەم” دەپ تۇسكەنىڭ جول ەمەس ەكەنىن،

“جەتتىم” دەپ كورگەنىڭ ول ەمەس ەكەنىن،

“قاسىرەت” دەپ قۇشقانىڭ سور ەمەس ەكەنىن،

“قاسىرەت” دەپ قاشقانىڭ تور ەمەس ەكەنىن

كورەسىڭ

سوسىن ءبىر كۇنى تاڭەرتەڭ ويانىپ جالعىزدىقتى كورەسىڭ،

جالعىزدىقپەن قوشتاسىپ، جالعىزدىققا كەلەسىڭ.

حوش كوردىك!

***

«ءبىزدىڭ ۇزاق ۋاقىت ىزدەگەنىمىز قابىر بولىپ شىقسا، ۇزاق ۋاقىت ىزدەلگەن قابىر»

«ومىرىمنەن قاراعاندا ءولىمىم ءماندى بولاتىنىنا ۇمىتتەنەمىن» دەدىڭ.

سەن اكەسى تەمەكىگە كەتىپ ورالماعان بالالار اتىنان ايتتىڭ،

اناسى ءوزىن وزگەگە ارناپ، ءوزىن جوعالتقان بالالار اتىنان،

ءوزىن جوعالتقان بالالار اتىنان ايتتىڭ.

قاننىڭ سۋ ەمەس ەكەنىن بىلسە دە، ءىنىسىن ىزدەمەس اعالار اتىنان،

سۋدىڭ قان ەمەس ەكەنىن بىلسە دە، قانسىز سەرتتەسكەندەر اتىنان،

سۇعىلعان قانجاردان ەمەس، سۇققان دوستىڭ كوزىندە ولگەن دوستىڭ اتىنان،

دوسى كوزىندە ولگەن دوستىڭ اتىنان ايتتىڭ.

ساتتەرگە بايلانعان ءومىرىڭنىڭ سۇرىقسىزدىعىنداي نەمەسە

ەسكى جەيدەڭنىڭ جوعالعان تۇيمەسىندەي،

قويمانىڭ تۇتقاسى سىنعان ەسىگىندەي جانە

قاسيەتتى ماتىندەردىڭ ەلەۋسىزدىگىندەي جالعىزدىعىڭنىڭ اتىنان ايتتىڭ.

ەشقاشان اشۋعا بولمايتىن بولمەنىڭ كىلتىندەي،

كىتاپ بەتتەرىندەگى وتكەننىڭ جالعان بەينەسىندەي،

اكەڭنىڭ ويىنداي، اناڭنىڭ شىنىنداي،

ەڭ جاقىن ادامنىڭ بىلۋگە بولمايتىن مۇڭىنداي

قۇپيالار اتىنان ايتتىڭ:

“ومىرىمنەن قاراعاندا ءولىمىم ءماندى بولاتىنىنا ۇمىتتەنەمىن…”

***

ءوز جالعىزدىعىنا عاشىق ادام تۋرالى…

ول جالعىزدىعىنان دا،

جالعىزدىعىن جوعالتىپ الۋدان دا قاتتى قورقادى.

ۇيدە الدەكىم كۇتىپ وتىرعانىن قيالداپ،

ەشكىم جوق ۇيىنە اسىقپاي قايتادى كۇندە.

ساعات كەشكى جەتىدە كەلسە دە،

تاڭعى جەتى دە كەلسە دە ەشكىم كۇتپەيدى ونى.

ونى ول ءوزى ەشقاشان قۇرماعان جانۇياسى دا،

ءوزى ەشقاشان سۇيمەگەن جارى دا،

ءوزى اكە بولماعان بالالارى دا،

جاتىن بولمەسىندەگى ساعات تا، اينا دا،

ءوزى ەشقاشان الماعان كوزىلدىرىگى دە كۇتپەيدى ونى.

جانقالتاسىنا سالىپ جۇرەتىن ەسكى جازۋلارى بار پاراقتارى سەكىلدى

كۇن ساناپ سارعايىپ كەلەدى ءوڭى.

جانقالتاسىنا ءوزىن دە سالىپ جۇرگەندەي سەزىنەدى ءوزىن.

كەيدە ءوزىن اشىپ قاراۋ ءۇشىن جانقالتاسىنا قولىن سالادى.

پاراقتار اراسىندا اداسقان ءوزىن ىزدەي باستايدى كوزدەرىن جۇمىپ.

بىراق ىلعي ءوزىن ەمەس ەسكىرگەن جازۋلاردى الىپ شىعادى.

الدە ولار ءبىر بىرىنە ءسىڭىپ تە ۇلگەرگەن بولار…

***

Le Voyageur Imprudent

««ولتىرىلگەن اتا» پارادوكسى: ەگەر ءسىز وتكەن ۋاقىتقا ساياحاتتاپ، ءالى اجەڭىزبەن كەزدەسپەگەن اتاڭىزدى ولتىرسەڭىز نە بولار ەدى؟»

ءبىزدىڭ عالامشارداعى ۋاقىت ەسەپتەۋ جۇيەسىمەن مۇندا ءبىر جىل ەكى اي ءومىر ءسۇرىپپىن –

ءتورت ءجۇز جيىرما بەس كۇن.

ءتورت ءجۇز جيىرما بەس كۇن — …

بۇل جەردەن جەر اۋدارىپ كەتكەنىمە ءتورت اي بولىپتى –

ءجۇز جيىرما ءۇش كۇن.

بۇگىن وسى ءبىر مەكەنگە ءجۇز جيىرما ءۇش كۇننەن كەيىن تابان تىرەدىم.

ءجۇز جيىرما ءۇش كۇن – ومىردەن كەيىنگى ولىمگە نەمەسە

ولىمنەن كەيىنگى ومىرگە ۇقسايتىن ءجۇز جيىرما ءۇش كۇن…

مۇندا مەنىڭ ىزدەرىم قالماعان سەكىلدى.

مۇندا ەشتەڭە بولماعان سەكىلدى:

بۇرىن سوڭدى «دوستىق»، «ءالىم» دۇكەنىنەن زاتتار العان مەن ەمەس سەكىلدىمىن.

ءدال وسى مەكەن-جايعا تاكسي شاقىرتقان دا، تاكسيمەن كەلگەن دە مەن ەمەسپىن.

كولىگىمدى قوياتىن جەر تاپپاي الاسۇرعان دا،

تۇراتىن مەكەن-جايىمدى جاسىرعان دا،

قينالعان دا، قۋانعان دا، اشىنعان دا مەن ەمەسپىن.

مىنا ءبىر دۇڭگەن دۇڭگەرشەگىنەن دايىن لاعمان قامىرىن ساتىپ الاتىن،

انار سۋىن ىشەتىن، الما مەن قۇرماسىن جاقسى كورەتىن دە مەن ەمەسپىن.

«مەلومانعا» باراتىن، تەاتردان قايتاتىن، كوشە بويلاپ ءان ايتاتىن،

جىلى ءجۇزدى كورشىلەرىن جاقىندارىنداي جاقسى كورەتىن،

داۋىسى اششى كورشى اجەيدى شىعارمانىڭ جاعىمسىز كەيىپكەرلەرىنە ۇقساتاتىن،

العاش كوشىپ كەلگەندە جەڭىل جۇكپەن كەلگەن، كەتەردە جۇكتەرى تىم اۋىر بولعان،

تىم اۋىر جۇكپەن كەتكەن (تەك قولىنداعى ەمەس)… مەن ەمەس سەكىلدىمىن.

وسى ءبىر سوزدەرىمنىڭ اراسىنا جاسىرعان قانشاما سىرلارىمدى بىلەتىن دە مەن ەمەسپىن.

ءجۇزىمدى جۋىپ جاتقان ىستىق جاستىڭ كىمگە تيەسىلى ەكەنىن دە بىلمەيمىن.

وكىنىشتىسى، سوزدەر اراسىنا جاسىرعان سىرلارىمدى ءوزىم دە ۇمىتا باستاپپىن.

بۇل مەكەن دە ۇمىتىلادى. مۇندا مەن ەشقاشان ءومىر سۇرگەن ەمەسپىن. ءومىر سۇرگەن ەمەسپىن مۇندا.

ەگەر مۇندا ءومىر سۇرگەن بولسام، وندا قازىر ءومىر ءسۇرىپ جاتقان جوقپىن مەن.

ەگەر قازىر ءومىر ءسۇرىپ جاتقان جوق بولسام، مۇندا ءومىر سۇرگەن مەن ەمەسپىن.

وندا مەنىڭ ەستەلىكتەرىمنىڭ اراسىنداعى كىتاپ بەتتەرىنە قىستىرىلعان ەسكى ماتىنگە ۇقسايتىن بۇل ەستەلىكتەر كىمگە تيەسىلى؟

كىتاپ بەتتەرىنە قىستىرىلعان ەسكى ماتىنگە ۇقسايتىن ويلار كىمگە تيەسىلى؟

وسى ءبىر مەكەننەن كەتكەن كىم؟

وسى ءبىر مەكەنگە كەلگەن كىم؟

قىزىعى:

ەسىمە تۇسىرگىم كەلگەن مۇڭىمنىڭ اۋىر بولعانى ءۇشىن ەمەس، تولىقتاي ەسىمە تۇسىرە الماعانىم ءۇشىن كىنالادىم ءوزىمدى:

«Le Voyageur Imprudent»…

روزا اسان

Abai.kz