ترامپ اكىمشىلىگى حالىقارالىق قىلمىستىق سوتقا قارسى سانكتسيالارىن كۇشەيتتى، سوت توراعاسى، جاپون ازاماتشاسى توموكو اكانەگە سانكتسيا سالۋ تۋرالى بۇيرىق شىعاردى.

نەگىزگى سەبەپ - حقس-تىڭ يزرايل پرەمەر-ءمينيسترى بينيامين نەتانياحۋدى تۇتقىنداۋ تۋرالى وردەر شىعارۋى بولدى.

ەكىنشى سەبەپ - سوتتىڭ اقش اسكەريلەرىنىڭ اۋعانستاندا جاساعان قىلمىستارى تۋرالى تەرگەۋدى ماقۇلداۋى ەدى، اق ءۇي تارابى بۇل «اقش ەگەمەندىگىنە قاۋىپ توندىرەدى»، - دەدى.

2024 جىلى حالىقارالىق قىلمىستىق سوت (حقس) يزرايل پرەمەر-ءمينيسترى بينيامين نەتانياحۋ مەن بۇرىنعى قورعانىس ءمينيسترى سالۆادور گالانتتى «گازا سەكتورىندا سوعىس جانە ادامزاتقا قارسى قىلمىستار جاسادى» دەپ ايىپتاپ، تۇتقىنداۋعا وردەر بەردى. ال ترامپ قىزمەتكە كىرىسكەننەن كەيىن حقس-تىڭ وننان استام سۋدياسى مەن پروكۋرورىنا قارسى سانكتسيالار ەنگىزدى.

وسى سەيسەنبى كۇنى اقش مەملەكەتتىك حاتشىسى ماركو رۋبيو حقس پرەزيدەنتى توموكو اكانە مەن تاعى ءبىر سۋدياعا قارسى سانكتسيا جاريالادى. سەبەپتەرى ءارتۇرلى بولعانىمەن، بۇل قادام كرەملدىڭ ارەكەتتەرىمەن وتە ۇقساس دەپ باعالانىپ، قاتاڭ سىنعا ۇشىرادى.

2023 جىلدىڭ ناۋرىز ايىندا حالىقارالىق قىلمىستىق سوت (حقس) رەسەي پرەزيدەنتى ۆلاديمير ءپۋتيندى «ۋكرايناداعى سوعىس كەزىندە ۋكراين بالالارىن زاڭسىز دەپورتاتسيالاپ، ۇرلادى» دەپ ايىپتاپ، ونى تۇتقىنداۋ تۋرالى وردەر شىعاردى. بۇل حقس بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ تۇراقتى مۇشەسىنىڭ باسشىسىن تۇتقىنداۋ تۋرالى وردەر شىعارعان العاشقى جاعداي بولدى.

2018 جىلدان بەرى (سوت توراعاسى بولعانعا دەيىن) قىزمەت ەتكەن حقس سۋدياسى توموكو اكانە سول كەزدە وردەر بەرۋ تۋرالى شەشىم قابىلداۋعا قاتىستى، رەسەي تارابى ونى سول جىلدىڭ شىلدەسىندە قارا تىزىمگە قوسىپ، ىزدەۋ جاريالادى.

«رەسەيدىڭ ىزدەۋىندە بولۋدان قورقاسىز با؟» دەگەن سۇراققا ول: «سۋديا قايتىس بولسا دا، ونىڭ ورنىن تاعى بىرەۋ باسا الادى. سوندىقتان ءبىزدى نىساناعا الۋدىڭ ءمانى جوق. سۋديالاردىڭ ساياسي قىسىمعا بوي الدىرماۋى تابيعي نارسە»، - دەپ جاۋاپ بەردى.

قالاي بولعاندا دا، 2024 جىلى حالىقارالىق قىلمىستىق سوتتىڭ پرەزيدەنتى بولىپ سايلانعان تانىمال جاپون زاڭگەرى نەتانياحۋدى تۇتقىنداۋ تۋرالى وردەر شىعارعانى ءۇشىن امەريكا قۇراما شتاتتارىنىڭ سانكتسيالارىنا تاپ بولاتىنىن مۇلدە ويلاماعانى انىق. امەريكا قۇراما شتاتتارى رەسەيدەن مۇلدەم وزگەشە: رەسەي - ديكتاتۋرالىق، ال امەريكا قۇراما شتاتتارى - زاڭ ۇستەمدىگىمەن باسقارىلاتىن ەل. ترامپ اكىمشىلىگىنىڭ حالىقارالىق قىلمىستىق سوتقا قارسى ارەكەتى ەركىن الەمدە ءومىر سۇرەتىن ادامداردى تاڭ قالدىرۋدا.

اقش-تىڭ حالىقارالىق قىلمىستىق سوتقا (حقس) قارسى سوڭعى شابۋىلىنا جاۋاپ رەتىندە بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى، ەۋروپالىق وداق، گەرمانيا، جاپونيا جانە باسقا دا ەلدەر سارسەنبى كۇنى حقس-تى باسقاراتىن باس سۋديا توموكو اكانەگە تولىق قولداۋ ءبىلدىردى. بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ ادام قۇقىقتارى جونىندەگى جوعارعى كوميسسارى كەڭسەسى: «حقس پرەزيدەنتى مەن پروكۋرورعا قارسى اقش سانكتسيالارى قابىلدانبايدى جانە الىنىپ تاستالۋى كەرەك» دەسە، ەۋروپالىق كوميسسيانىڭ پرەزيدەنتى ۋرسۋلا فون دەر ليايەن مەن ەۋروپالىق كەڭەستىڭ پرەزيدەنتى ديەگو كوستا اكانەگە قولداۋ ءبىلدىرىپ: «اكان كەز كەلگەن سىرتقى قىسىمنان تاۋەلسىز، تولىعىمەن ەركىن ارەكەت ەتە الۋى كەرەك»، - دەپ مالىمدەدى.

حالىقارالىق قىلمىستىق سوت (حقس) ءوز مالىمدەمەسىندە اقش-تىڭ جاڭا سانكتسيالارىن «زاڭ ۇستەمدىگىن بۇزۋ» جانە «بەيتاراپ سوت ورگانىنىڭ تاۋەلسىزدىگىنە اشىق شابۋىل» دەپ ايىپتادى. وندا: «مەملەكەتتەردىڭ حقس-كە جۇكتەگەن مىندەتتەردى ورىنداۋشى سۋديالارعا، پروكۋرورلارعا جانە قىزمەتكەرلەرگە قارسى شارالارى زاڭ ۇستەمدىگىن بۇزادى جانە حالىقارالىق قۇقىقتىق ءتارتىپتىڭ وزىنە قاۋىپ توندىرەدى»، - دەپ جازىلعان.

حالىقارالىق قىلمىستىق سوت (حقس) - 1998 جىلى قۇرىلعان، 2002 جىلى رەسمي تۇردە جۇمىسقا كىرىسكەن. سوت سوعىس قىلمىستارى، ادامزاتقا قارسى قىلمىستار، گەنوتسيد جانە تەرريتوريالىق شابۋىل سياقتى اۋىر حالىقارالىق قىلمىستار ءۇشىن جەكە تۇلعالاردى جاۋاپكەرشىلىككە تارتۋعا جاۋاپتى جالعىز حالىقارالىق سوت تورەلىگى بار ورگان.

قازىرگى ۋاقىتتا سوتقا بۇۇ مۇشە مەملەكەتتەرىنىڭ ۇشتەن ەكىسى، ياعني، 125 مەملەكەت تۇراقتى مۇشە. امەريكا قۇراما شتاتتارى حقس قۇرعان ريم ستاتۋتىنا قول قويعانىمەن، ونى ەشقاشان راتيفيكاتسيالاعان جوق. قىتاي، يزرايل جانە رەسەي حقس مۇشەلەرى ەمەس.

Abai.kz