بورحەس «تابىنعان» ون قالامگەر كىم؟
حورحە لۋيس بورحەس – ارگەنتينانىڭ كورنەكتى جازۋشىسى، يسپان ءتىلدى ادەبيەتتىڭ ۇلى وكىلى. ونىڭ اڭىزعا اينالعان «ايىرىق جولدار باعى»، «قۇم كىتابى» سياقتى جيناقتارىنىڭ اۆتورى.
بورحەستىڭ ەرەكشە باعالاعان، شىعارماشىلىعىنا شابىت العان 10 قالامگەر تۋرالى ايتالىق:
گومەر (ەجەلگى گرەكيا)
بورحەس گومەردى ەپيكالىق جىرلاردىڭ بايانداۋ ونەرىنىڭ باستاۋ بۇلاعى دەپ بىلگەن. «يليادا» مەن «وديسسەيانى» ۇنەمى تىلگە تيەك ەتىپ، ولاردىڭ اۋقىمدى باياندالۋىن، ارحەتيپتىك بەينەلەرى مەن اۋىزشا ادەبيەتكە ءتان شىنايى قۋاتىن جوعارى باعالادى.
ميگەل دە سەرۆانتەس (يسپانيا)
بورحەس سەرۆانتەستىڭ «دون كيحوت» رومانىن ءومىر بويى قايتا پاراقتاپ، يسپان ادەبيەتىنىڭ ناعىز شىڭى دەپ ساناعان. ونى شىعارماداعى اقيقات پەن قيالدىڭ استاسىپ جاتۋى ەرەكشە باۋراعان. «دون كيحوت» بەينەسى بورحەستىڭ ءتول تۋىندىلارىندا دا ءجيى كەزدەسەدى.
ۋيليام شەكسپير (انگليا)
بورحەس شەكسپيردىڭ كەيىپكەر جاساۋ شەبەرلىگى مەن ءتىل بايلىعىنا ءتانتى بولدى. اسىرەسە، ونىڭ پەسالارىنداعى تاعدىر، ءتۇس، ەلەس سارىندارىن جوعارى باعالاپ، شەكسپير دراماتۋرگياسىنا ارناپ ارنايى ەسسەلەر جازدى.
دجوناتان سۆيفت (ۇلىبريتانيا)
جازۋشىنىڭ سۋىق مىسقىلىن، عاجايىپ قيالى مەن شاپشاڭ، جيناقى جازۋ ءستيلىن ۇناتتى. ول «گۋلليۆەردىڭ ساياحاتتارىن» جاي عانا بالالار ەرتەگىسى ەمەس، تەرەڭ فيلوسوفيالىق تۇڭعيىعى بار فانتاستيكالىق تۋىندى دەپ ەسەپتەدى.
ەدگار اللان پو (اقش)
بورحەس شىعارماشىلىعىنا ەڭ زور ىقپال ەتكەن اۆتورلاردىڭ ءبىرى. پونى زاماناۋي فانتاستيكانىڭ، دەتەكتيۆتىڭ جانە پسيحولوگيالىق تريللەردىڭ اتاسى دەپ باعالادى. ونىڭ ويلاستىرىلعان سيۋجەتتىك قۇرىلىمىنا، قۇپيا اتموسفەراسى مەن لوگيكالىق ورىمىنە ءسۇيسىندى. بورحەستىڭ قىسقا اڭگىمە جازۋ ءستيلى، دەتەكتيۆ پەن فيلوسوفيانى ۇشتاستىرۋ ءتاسىلى پودان باستاۋ الادى.
روبەرت ليۋيس ستيۆەنسون (ۇلىبريتانيا)
بورحەس ستيۆەنسوننىڭ وقيعانى بايانداۋ شەبەرلىگىن، شىم-شىتىرىق سيۋجەت پەن بىرنەشە بولمىس تاقىرىبىن ءساتتى يگەرگەنىن ايتا كەلە، ونى «قىسقا پروزانىڭ ءمىنسىز شەبەرى» دەپ اتاعان.
فرانتس كافكا (اۆستريا)
بورحەس كافكا شىعارماشىلىعىن لاتىن امەريكاسى وقىرماندارىنا العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ تانىستىردى. كافكاعا ءتان ابسۋردتى كۇندەلىكتى ءومىر، اڭىز-امبەباپ بايانداۋ مەن جاتسىنۋ تۇجىرىمداماسى بورحەسكە وتە جاقىن ەدى – ەكى جازۋشى دا شاعىن وقيعا ارقىلى مەتافيزيكالىق تەرەڭدىكتى اشا ءبىلدى.
توماس دە كۆينسي (ۇلىبريتانيا)
ونىڭ ءتۇس الەمىن سۋرەتتەيتىن پسيحودەليكالىق، ىشكى تولعانىسقا تولى پروزاسىنا ءتانتى بولدى. ەرەكشە فانتازياعا قۇرىلعان بۇل ستيليستيكا بورحەستىڭ كەيىننەن لابيرينت پەن ءتۇس تاقىرىبىنداعى شىعارمالار جازۋىنا ارقاۋ بولدى.
اندرە جيد (فرانتسيا)
بورحەس ءجيدتىڭ وي تەرەڭدىگىن، ستيل ەكسپەريمەنتتەرىن جانە شىعارمالارىنداعى مورال، ەركىندىك پەن ادامنىڭ ءوزىن تانۋ ىزدەنىستەرىن جوعارى باعالادى.
الەكساندر پۋشكين (رەسەي)
بورحەس ورىس پوەزياسىن ەرەكشە ءسۇيدى. پۋشكين ولەڭدەرىندەگى ىقشامدىلىقتى، مۇڭدى اۋەن مەن ىشكى درامانى جوعارى قويىپ، ورىس ادەبيەتى تۋرالى پىكىرلەرىن بىرنەشە رەت قاعازعا ءتۇسىردى.
دۇيسەنالى الىماقىن
Abai.kz