پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ قىلمىستىق ىستەر بويىنشا ءوزارا قۇقىقتىق كومەك تۋرالى ەۋروپالىق كونۆەنتسيانى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى زاڭعا قول قويۋى – ەلدىڭ زاڭسىز شىعارىلعان كاپيتالدى قايتارۋ باعىتىنداعى ماڭىزدى قادامدارىنىڭ ءبىرى بولىپ تابىلادى.

بۇل قۇجات قازاقستاننىڭ حالىقارالىق ارەناداعى قۇقىقتىق مۇمكىندىكتەرىن ەداۋىر كەڭەيتىپ، شەتەلدەگى مۇلىكتەردى ىزدەۋ مەن بۇعاتتاۋ ۇدەرىسىن جۇيەلەۋگە جول اشاتىنى دا امبەگە ايان.

حالىقارالىق قۇقىقتىق كومەكتىڭ جاڭا دەڭگەيى

اتالمىش كونۆەنتسيا مەملەكەتتەر اراسىنداعى قىلمىستىق ىستەر بويىنشا ءوزارا ىنتىماقتاستىق مەحانيزمىن جاڭا ساتىعا كوتەرەدى دەسەك ارتىق ايتپايمىز. ەندى قازاقستان باسقا مەملەكەتتەرگە تومەندەگيدەي باعىتتار بويىنشا رەسمي سۇراۋلار جولداي الادى. اتاپ ايتار بولساق:

- قىلمىستىق جولمەن الىنعان مۇلىكتى ىزدەۋ جانە وعان تىيىم سالۋ;

- قاجەتتى دالەلدەمەلەردى جيناۋ;

- باسقا دا پروتسەسسۋالدىق ارەكەتتەردى جۇزەگە اسىرۋ.

دەگەنمەن، حالىقارالىق قۇقىقتىڭ قاتاڭ قاعيداتتارى بۇل پروتسەستىڭ دە وزىندىك شارتتارى بار ەكەنىن كورسەتەدى. مىسالى، مۇلىكتى ىزدەۋ نەمەسە بۇعاتتاۋ تۋرالى سۇراۋلار تەك ءتيىستى ارەكەت قازاقستان زاڭناماسى بويىنشا دا، ەكىنشى تاراپتىڭ زاڭى بويىنشا دا قىلمىستىق جاۋاپتىلىققا اكەلەتىن جاعدايدا عانا ورىندالادى.

ۆەدومستۆولاردىڭ جاڭا وكىلەتتىكتەرى مەن قاتاڭ تالاپتار

قۇجاتتا قۇقىقتىق كومەكتى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن ورتالىق ورگاندار دا ناقتىلاندى:

جوعارعى سوت – سوتتاردىڭ وندىرىسىندەگى قىلمىستىق ىستەر بويىنشا تۇسەتىن سۇراۋلارعا جاۋاپ بەرەدى;

باس پروكۋراتۋرا – قالعان بارلىق قۇقىقتىق كومەك سۇراۋلارىن ۇيلەستىرەدى.

سونىمەن قاتار، قۇجاتتا شەتەلدىك ازاماتتاردى ۇستاۋ نەمەسە قاماۋعا الۋ كەزىندە كونسۋلدىق مەكەمەلەردى حاباردار ەتۋ ءتارتىبى ناقتىلاندى. ەگەر ۇستالۋشى تالاپ ەتسە، بۇل اقپارات مىندەتتى تۇردە ونىڭ كونسۋلدىعىنا بەرىلۋى ءتيىس. ال سوتقا شاقىرۋ قاعازدارىن تاپسىرۋ تۋرالى تاپسىرمالار بەلگىلى كۇنگە دەيىن كەمىندە 50 كۇن قالعاندا جىبەرىلۋى ءتيىس. قازاقستانعا كەلىپ تۇسەتىن سۇراۋلار مىندەتتى تۇردە قازاق نەمەسە ورىس تىلىندەگى اۋدارمامەن قامتاماسىز ەتىلۋى قاجەت. مىنە وسى جەرى جۇرەكتى اۋىرتادى. قازاق ءتىلى شەتقاقپاي بولىپ، بۇۇ رەسمي ءتىلىن قولدانۋشىلار تەك ورىس تىلىندە عانا ساۋال جولداي ما؟ الدە بۇل سولتۇستىك كورشىمىزگە جالتاقتاۋدىڭ ءبىر نىشانى ما؟

 «بۋما ءلابيرينتى» جانە شىنايى مۇمكىندىكتەر

كونۆەنتسيانىڭ راتيفيكاتسيالانۋى ەلىمىزدەن زاڭسىز شىعارىلعان اكتيۆتەردى قايتارۋ جولىندا «بارلىق ماسەلەنى بىردەن شەشىپ بەرەتىن سيقىرلى تاياقشا» ەمەس ەكەنى دە ايقىن دۇنيە، بىراق داتكە قۋات دەيمىز. حالىقارالىق قۇقىق پەن بيۋروكراتيالىق پروتسەدۋرالاردىڭ كۇردەلىلىگىنە بايلانىستى بۇل ۇدەرىستى «كەز كەلگەن زاڭسىز اكتيۆتى بىردەن قايتارۋ» دەپ ءتۇسىنۋ قاتە بولار ەدى. بۇل – ەڭ الدىمەن، قۇقىقتىق قۇرالداردىڭ كولەمىن كەڭەيتەتىن ءتيىمدى تەتىك بولىپ سانالادى.

حالىقارالىق تاجىريبە كورسەتكەندەي، شەتەلدىك يۋريسديكتسيالارداعى اكتيۆتەردى بۇعاتتاپ، ەلگە قايتارۋ – كوپ ۋاقىتتى، مۇقيات دايىندىقتى جانە قاتاڭ دالەلدەمەلەر بازاسىن تالاپ ەتەتىن كۇردەلى پروتسەدۋرا ەكەنىن دە ەستە ۇستاۋعا ءتىيسپىز. الايدا اتالعان كونۆەنتسيا قازاقستاننىڭ وزگە مەملەكەتتەرمەن قۇقىقتىق تۇرعىدان جەدەل ءارى جۇيەلى تۇردە ارەكەت ەتۋىنە ناقتى جول اشىپ، سىرتقا كەتكەن كاپيتالدى قايتارۋ جولىنداعى مەملەكەتتىڭ ۇستانىمىن ايتارلىقتاي كۇشەيتەدى.

ءابىل-سەرىك الىاكبار

Abai.kz