پوليتسياداعى شەندىك رەفورما قولعا الىنا ما؟

قازاقستان رەسپۋبليكاسى قارۋلى كۇشتەرى مەن قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنداعى قازىرگى اسكەري شەندەر مەن ارناۋلى اتاقتار جۇيەسى — تولىعىمەن دەرلىك كەڭەستىك، تۇپتەپ كەلگەندە رەسەيلىك اسكەري-بيۋروكراتيالىق مودەلدىڭ كوشىرمەسى. «لەيتەنانت»، «كاپيتان»، «مايور»، «پولكوۆنيك»، «گەنەرال» سەكىلدى تەرميندەر مەن ولاردىڭ «اعا» (ستارشي), «كىشى» (ملادشي) بولىپ ءبولىنۋى ۇلتتىق بولمىسىمىز بەن اسكەري تاريحىمىزدىڭ تامىرىنا بىتە قايناسا جاناسپايدى.

تاريحي تۇرعىدان العاندا، ۇلى دالا وركەنيەتىنىڭ اسكەري قۇرىلىمى وندىق جۇيەگە (ونباسى، ەلۋباسى، ءجۇزباسى، مىڭباسى، تۇمەنباسى) نەگىزدەلگەن. وعان قوسا، سارباز بەن ساردار ينستيتۋتتارى ايبىندى اسكەردىڭ بەرىك دىڭگەگى بولدى. بۇگىنگى تاڭدا بۇل اتاۋلاردى زاماناۋي ارميا مەن پوليتسيانىڭ قۇرىلىمىنا بەيىمدەپ، شەندىك رەفورما جاساۋ — اسكەري يدەولوگيانى دەكولونيزاتسيالاۋدىڭ باستى شارتى بولىپ تابىلادى.

قازىرگى شەندەر مەن ۇسىنىلاتىن ۇلتتىق بالامالار كەستەسى

رەفورمانى ءساتتى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن بۇرىنعى كەڭەستىك/رەسەيلىك مودەلدى ءۇش نەگىزگى دەڭگەيگە (قاتارداعى كۋرام، كىشى مەن اعا ساردارلار، جوعارعى قولباسشىلار) ءبولىپ، وندىق جۇيەنى بەيىمدەۋ قاجەت:

قازىرگى اسكەري شەن (كەڭەستىك مودەل) – ريادوۆوي / ەفرەيتور; ۇسىنىلاتىن ۇلتتىق اسكەري شەن– سارباز / اعا سارباز; اسكەري/پوليتسيالىق لاۋازىمدىق بالاماسى –قاتارداعى ساقشى / اعا ساقشى.

قازىرگى اسكەري شەن (كەڭەستىك مودەل) – ملادشي سەرجانت / سەرجانت; ۇسىنىلاتىن ۇلتتىق اسكەري شەن – كىشى ونباسى / ونباسى; اسكەري/پوليتسيالىق لاۋازىمدىق بالاماسى – ساقشى ونباسى (10 ساقشىعا جاۋاپتى) ونباسى ساقشى ورىنباسارى.

قازىرگى اسكەري شەن (كەڭەستىك مودەل) – ستارشي سەرجانت / سەرجانت-مايور; ۇسىنىلاتىن ۇلتتىق اسكەري شەن – اعا ونباسى; اسكەري/پوليتسيالىق لاۋازىمدىق بالاماسى– ونباسى ساقشى (30–50 جاۋىنگەرگە جاۋاپتى), ەلۋباسى ساقشىنىڭ ورىنباسارى.

قازىرگى اسكەري شەن (كەڭەستىك مودەل) – ملادشي لەيتەنانت / لەيتەنانت; ۇسىنىلاتىن ۇلتتىق اسكەري شەن– كىشى ەلۋباسى / ەلۋباسى; اسكەري/پوليتسيالىق لاۋازىمدىق بالاماسى – ەلۋباسى ساقشى

قازىرگى اسكەري شەن (كەڭەستىك مودەل) – ستارشي لەيتەنانت / كاپيتان; ۇسىنىلاتىن ۇلتتىق اسكەري شەن – اعا ەلۋباسى / كىشى ءجۇزباسى اسكەري/پوليتسيالىق لاۋازىمدىق بالاماسى ء–جۇزباسى ساقشى.

قازىرگى اسكەري شەن (كەڭەستىك مودەل) –مايور; ۇسىنىلاتىن ۇلتتىق اسكەري شەن ء–جۇزباسى; اسكەري/پوليتسيالىق لاۋازىمدىق بالاماسى مىڭباسىنىڭ ورىنباسارى.

قازىرگى اسكەري شەن (كەڭەستىك مودەل) – پودپولكوۆنيك; ۇسىنىلاتىن ۇلتتىق اسكەري شەن – اعا ءجۇزباسى; اسكەري/پوليتسيالىق لاۋازىمدىق بالاماسى – مىڭباسى ساقشى (100–300 ساقشى)

قازىرگى اسكەري شەن (كەڭەستىك مودەل) – پولكوۆنيك ۇسىنىلاتىن ۇلتتىق اسكەري شەن – مىڭباسى; اسكەري/پوليتسيالىق لاۋازىمدىق بالاماسى – پولك / بريگادا كومانديرى (1000 جاۋىنگەر) ديۆيزيا / كورپۋس قولباسشىسى جاساقباسى ساقشى.

قازىرگى اسكەري شەن (كەڭەستىك مودەل) –گەنەرال-مايور / گەنەرال-لەيتەنانت; ۇسىنىلاتىن ۇلتتىق اسكەري شەن – كىشى ساردار / ساردار; اسكەري/پوليتسيالىق لاۋازىمدىق بالاماسى –ديۆيزيا / كورپۋس قولباسشىسى قوسىنباسى ساقشى.

قازىرگى اسكەري شەن (كەڭەستىك مودەل) –گەنەرال-پولكوۆنيك / گەنەرال ارمي; ۇسىنىلاتىن ۇلتتىق اسكەري شەن –اعا ساردار / تۇمەنباسى; اسكەري/پوليتسيالىق لاۋازىمدىق بالاماسى –اسكەر ءتۇرىنىڭ قولباسشىسى / 10 000-دىق اسكەر تۇمەنباسى ساقشى.

قازىرگى اسكەري شەن (كەڭەستىك مودەل) – مارشال / قورعانىس ءمينيسترى ۇسىنىلاتىن ۇلتتىق اسكەري شەن باس ساردار (باس قولباسشى) / قارۋلى كۇشتەردىڭ جوعارعى باس قولباسشىسى

رەفورمانىڭ ستراتەگيالىق جانە يدەولوگيالىق ماڭىزى

اسكەري دەكولونيزاتسيا: رەسەيلىك جانە كەڭەستىك تەرمينولوگيادان ارىلۋ — قازاقستاننىڭ ىشكى مەنشىكتى قاۋىپسىزدىك پەن يدەولوگيالىق سۋۆەرەنيتەتىن نىعايتادى.

يەرارحيانىڭ قاراپايىمدىلىعى مەن تۇسىنىكتىلىگى: «ونباسى»، «ەلۋباسى»، «ءجۇزباسى»، «مىڭباسى» اتاۋلارى اسكەري شەننىڭ ارتىندا قانشا سارباز بەن قانداي جاۋاپكەرشىلىك تۇرعانىن بىردەن اڭعارتادى. مۇنداي لوگيكا اسكەردەگى دەزوريەنتاتسيانى جويادى.

ارميا مەن پوليتسيانىڭ بەدەلىن ارتتىرۋ: ۇلتتىق كودقا نەگىزدەلگەن شەندەر اسكەري قىزمەتشىلەر مەن پوليتسيا قىزمەتكەرلەرىنىڭ ءپاتريوتيزمىن، ءوز ەلىنىڭ تاريحىنا دەگەن ماقتانىشىن ارتتىرادى.

سارباز پەن ساردار ينستيتۋتى: قاتارداعى قۇرامدى «سارباز»، ال وفيتسەرلىك قۇرامدى «ساردار» دەپ اتاۋ — قازاقى جاۋىنگەرلىك پسيحولوگيانى قايتا تىرىلتەدى.

ىسكە اسىرۋ مەحانيزمدەرى مەن كەزەڭدەرى

زاڭنامالىق بازانى جاڭارتۋ: «اسكەري مىندەتتىلىك جانە اسكەري قىزمەت تۋرالى» جانە «قۇقىق قورعاۋ قىزمەتى تۋرالى» قر زاڭدارىنا ءتيىستى تۇزەتۋلەر ەنگىزۋ.

اۋىسپالى كەزەڭ (2–3 جىل): باستاپقى كەزەڭدە قۇجاتتاردا بۇرىنعى شەندەر مەن جاڭا اتاۋلاردى قاتار قولدانۋ (ماسەلەن: مىڭباسى (پولكوۆنيك)).

اتريبۋتيكا مەن ايىرىم بەلگىلەرىن (پوگون) رەفورمالاۋ: شەندەرمەن بىرگە پوگوندارداعى جۇلدىزشالار سياقتى كەڭەستىك سيمۆوليكانى ۇلتتىق ورنامەنتتەرمەن، ويمىشتارمەن جانە «تۇمار»، «قايراق»، «ايبالتا» سياقتى اسكەري بەلگىلەرمەن الماستىرۋ.

Abai.kz