بەيسەنبى, 19 قاراشا 2026
جاڭالىقتار 218 0 پىكىر 19 قاراشا, 2026 ساعات 19:16

تسيفرلىق ەگەمەندىك - جاڭا دامۋ مودەلى...

سۋرەت: جي ارقىلى جاسالعان / baq.kz.

كەزىندە «تسيفر جىلى» جاريالانىپ، تسيفرلاندىرۋ مەن جاساندى ينتەللەكت مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ باستى ۆەكتورىنا اينالعاندىعىن جاقسى بىلەمىز.

بۇل دەر كەزىندە ەلىمزدە ورىندى قولعا الىنعان قادام بولدى. وسى ارادا بولە-جارا ياتاتىن دۇنيە: ءدال قازىر الەم جاڭا تەحنولوگيالىق ءبولىنىستىڭ قارساڭىندا تۇرعاندىعىن ەش جوققا شىعارا المايمىز. ءبىز ءسوز ەتكەن وسى ءبولىنىستىڭ ءتۇپ نەگىزىندە جاساندى ينتەللەكت، ۇلكەن دەرەكتەر، عارىش تەحنولوگيالارى جانە كيبەرقاۋىپسىزدىك جاتىر. تىلگە تيەك ەتىپ وتىرعان اتالعان باعىتتاردا ارتتا قالعان ەل تەك تەحنولوگيا يمپورتتاۋشىعا اينالاتىن بولسا، ال مەملەكەتتىك تۇرعىجان دۇرىس ستراتەگيا تاڭداعان ەل جاڭا ەكونوميكانىڭ بەلسەندى قاتىسۋشىسىنا اينالادى.

قازاقستان ءۇشىن بۇل — زيالى ءھام تەحنوكرات قاۋىمىنىڭ وڭەشتى جىرتا جار سالاسىتن، جاعا جىرتىساتىن تەوريالىق پىكىرتالاس الاڭى ەمەس. ەلدىڭ اۋماعى، رەسۋرستىق الەۋەتى، كولىك-لوگيستيكالىق ورنى جانە جاس بۋىننىڭ تسيفرلىق بىلىمگە دەگەن قىزىعۋشىلىعى ونىڭ تەحنولوگيالىق دامۋعا ناقتى مۇمكىندىگى بار زور عالام كەڭىستىگى ەكەنىن كورسەتەدى.

تسيفرلاندىرۋ: سەرۆيستەن جۇيەگە دەيىن

تسيفرلاندىرۋدىڭ ءبىرىنشى كەزەڭى — ەلىمىزدەگى قىزمەتتەردى ونلاينعا كوشىرۋ بولىپ تابىلادى. ەكىنشى، ياعني، وداندا ماڭىزدىراق كەزەڭ — مەملەكەتتىك باسقارۋدىڭ ىشكى پروتسەستەرىن تسيفرلىق لوگيكاعا كوشىرۋ بولىپ سانالادى.

قازاقستاندا مەملەكەتتىك قىزمەتتەردىڭ 90 پايىزدان استامى ونلاين قولجەتىمدى بولعانى تۋرالى دەرەك بار، ال جي اسسيستەنتتەرى ەكى ميلليوننان استام سۇرانىستى وڭدەگەنىن باق جاقسى بىلەمىز.

تسيفرلاندىرۋدىڭ ماقساتى — قۇجات سانىن ازايتۋ عانا ەمەس. سونىمەن قاتار، ونىڭ باستى مىندەتى — شەشىم قابىلداۋ ساپاسىن ارتتىرۋ بولىپ سانالادى.

جاساندى ينتەللەكت: حايپتان ناتيجەگە

جاساندى ينتەللەكت — كوز جۇما تابىناتىن امبەباپ شەشىم ەمەس. ول —جان-جاقتى ويلاستىرىلىپ جاسالعان ناقتى ماسەلەنى شەشۋگە ارنالعان تەحنولوگيا بولىپ سانالادى. سوندىقتان جي ەنگىزۋدىڭ باستى تىكەلەي قويىلار سۇراعى: «بۇل تەحنولوگيا قانداي ناقتى ماسەلەنى شەشەدى؟» دەۋدەن تۇرادى.

قازاقستاندا ەل بيلىگى زامانى اڭىسىنان كوش كەيىن قالماي، جي مەملەكەتتىك باسقارۋعا جۇيەلى تۇردە ەنگىزىلە باستادى. جاساندى ينتەللەكت جانە تسيفرلىق دامۋ مينيسترلىگىنىڭ قۇرىلۋى ءبىلىم بەرۋ مەن مەملەكەتتىك باسقارۋدى جي نەگىزىندە ترانسفورماتسيالاۋعا مۇمكىندىك بەردى.

يننوۆاتسيا تۋرالى ايتقاندا، كوبىنە ءبارىمىزدىڭ كوز الدىمىزعا ستارتاپ، حاكاتون نەمەسە تەحنوپارك ەلەستەيدى. بۇلار قاندا جەردەن ماڭىزدى بولسا دا، ءبارى ءبىر تۇپتەپ كەلگەندە ولار — بار بولعانى قۇرال عانا. ناقتى يننوۆاتسيا — يدەيانىڭ نە ۇلتتىق، نە الەمدىك نارىققا شىعىپ، ادامداردىڭ ءومىرىن وزگەرتكەندە عانا پايدا بولادى.

عارىش: جەردەگى ماسەلەلەردىڭ جاۋابى

جاسىرىپ جابارى جوق، عارىش سالاسى ءوز ارامىزدا كوبىنە عىلىمي-فانتاستيكالىق باعىت رەتىندە قابىلدانادى. شىنىندا، ول بۇگىنگى تاڭدا ءبىزدىڭ كۇندەلىكتى ومىرىمىزبەن تىكەلەي بايلانىستى بولىپ وتىر. جەرسەرىكتىك دەرەكتەر اۋىل شارۋاشىلىعىن، ەكولوگيانى، كولىكتى، تەلەكوممۋنيكاتسيانى جانە توتەنشە جاعدايلاردى باسقارۋدا قولدانىلادى.

قازاقستان ءۇشىن عارىش — تەك كەۋدە قاعا ماقتاناتىن ۇلتتىق ماقتانىش ەمەس. سونىمەن بىرگە، بەرەر تابىسى كول-كوسىر — ستراتەگيالىق رەسۋرس ەكەنلىگىنە ايقىن كوزىمىز جەتىپ وتىر.

عارىش سالاسىن دامىتۋداعى باستى مىندەت — ۇشىرۋ مۇمكىندىگىن عانا ەمەس، دەرەكتەردى وڭدەۋ جانە ونى ناقتى سالالارعا ەنگىزۋ قابىلەتىن ارتتىرۋ بولىپ تا تابىلادى. بۇل ورايدا جي، ۇلكەن دەرەكتەر جانە عارىش تەحنولوگيالارى ءبىر-ءبىرىن تولىقتىرادى.

كيبەرقاۋىپسىزدىك: تسيفرلىق ەگەمەندىكتىڭ نەگىزى

تسيفرلاندىرۋ ەل تىرلىگىنە نەعۇرلىم تەرەڭدەپ ەنگەن سايىن، كيبەرقاۋىپ تە عارىش جىلدامدىعىمەن وسەدى. دەرەكتەر ونلاينقا كوشكەن سايىن، ولاردى قورعاۋ — تەك تەحنيكالىق ماسەلە ەمەس، مەملەكەتتىك قاۋىپسىزدىك ماسەلەسىنە باسى ءبۇتىن اينالادى.

قازىرگى تاڭدا ەلىمىزدە تسيفرلاندىرۋ مەن جي دامۋىنىڭ قاتارىندا كيبەرقاۋىپسىزدىكتى كۇشەيتۋ دە ماڭىزدى باعىت رەتىندە اتالا باستادى. الايدا كيبەرقاۋىپسىزدىك — تەك firewall نەمەسە انتيۆيرۋس ورناتۋ ەمەس. بۇل — ادام، پروتسەسس جانە تەحنولوگيانىڭ ۇشتىگىنىڭ كىرىگە بىرىككەن تۇعىرلاستىعى بولىپ سانالادى.

قازاقستان سوڭعى جىلدارى وسى باعىتتاردى جۇيەلى دامىتۋعا بەت بۇردى. Astana Hub سياقتى يننوۆاتسيالىق الاڭدار، جەرسەرىكتىك مونيتورينگ جوبالارى جانە كيبەرقاۋىپسىزدىك سالاسىنداعى جاڭا تاسىلدەر ەلدىڭ تەحنولوگيالىق دامۋىنىڭ نەگىزىن قالىپتاستىردى. الايدا ۇلت الدىندا تۇرعان باستى مىندەت — جەكە جوبالار سانىن ەمەس، ولاردىڭ ناقتى ەكونوميكالىق ناتيجەسىن ارتتىرۋ بولىپ وتىر.

Abai.kz

0 پىكىر