«امەريكا قۇراما شتاتتارى مەن ءيزرايلدىڭ قۋاتتى اسكەري شابۋىلىنان يراننىڭ جوعارعى كوشباسشىسى مەن كوپتەگەن جوعارى لاۋازىمدى شەنەۋنىكتەرى قازا تاپتى، بىراق يران يسلام رەسپۋبليكاسىنىڭ بيلىك قۇرىلىمى قۇلاعان جوق. كەرىسىنشە، جاڭا باسشىلىق قۇرىلىمى پايدا بولىپ، سوعىس پەن كەلىسسوزدەردىڭ ەكى جاقتى قىسىمىمەن سىناقتان وتۋدە» دەپ جازادى فرانسپرەس.

21 ساۋىردە ترامپ مەرزىمى اياقتالاتىن يرانمەن اتىستى توقتاتۋدى بەلگىسىز مەرزىمگە ۇزارتاتىنىن مالىمدەدى. ول «بۇل قادام تەگەرانمەن كەلىسسوزدەردى جالعاستىرۋعا مۇمكىندىك بەرۋ ءۇشىن جاسالدى» دەدى. دەگەنمەن، يران ۆاشينگتوننىڭ تەڭىزدەگى قۇرساۋىنا جاۋاپ بەرەتىنىن ەسكەرتىپ، ونى «سوعىس اكتىسى» دەپ اتادى.

يراننىڭ جوعارعى كوشباسشىسى ۇزاق ۋاقىت بويى بىرنەشە ورتالىقتار اراسىنداعى بيلىك تەپە-تەڭدىگىن ساقتاپ، قارسىلاستاردى تەجەپ، قاراما-قايشى پىكىرلەردى دە ەسكەرىپ، جالپى جاعدايدى باقىلاۋدا ۇستاپ كەلگەن. دەگەنمەن، بۇل ورتالىقتاندىرىلعان بيلىك بۇرىنعى جوعارعى كوشباسشى ولتىرىلگەننەن كەيىن بوس قالدى. ونىڭ مۇراگەرى مودجتابا حامەنەي نومينالدى تۇردە جوعارعى بيلىكتى قولىنا العانىمەن، ونىڭ ناقتى ىقپالى مەن باسقارۋ ادىستەرى شابۋىلدا العان جاراقاتتارى مەن كوپشىلىك نازارىنان تىس قالۋىنا بايلانىستى ءالى كۇنگە دەيىن تۇسىنىكسىز بولىپ كەلەدى.

قازىرگى ۋاقىتتا ساياسي بيۋروعا ۇقساس ينستيتۋت - يراننىڭ جوعارعى ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كەڭەسى - بىرتىندەپ ەلدەگى بيلىكتىڭ وزەگىنە اينالدى. بۇل كەڭەس يراننىڭ ەڭ ماڭىزدى ازاماتتىق جانە اسكەري قايراتكەرلەرىن بىرىكتىرىپ، سوعىس جاعدايىندا بيلىكتى ودان ءارى ورتالىقتاندىرادى. يران پارلامەنتىنىڭ توراعاسى موحامماد باگەر گاليباف بۇل جۇيەدە ماڭىزدى تۇلعاعا اينالدى، ءارتۇرلى فراكتسيالار اراسىنداعى كەڭ بايلانىستاردى ساقتاپ قانا قويماي، سونىمەن قاتار امەريكا قۇراما شتاتتارىمەن كەلىسسوزدەردە ماڭىزدى ءرول اتقاردى.

كوميتەتتىڭ ىشىندە ءارتۇرلى ساياسي ۇستانىمدار مەن ۇزاق ۋاقىت بويى باسەكەلەستىك ايقىن كوزگە ۇرادى: قاتال ۇستانىمدى ۇستاناتىن - امەريكا قۇراما شتاتتارىمەن كەلىسىمگە قارسىلار، سونداي-اق رەفورماشىلدار مەن ەكى ارالىقتا قالعاندار دا بار. رەۆوليۋتسيالىق گۆارديانىڭ ۇيىم ىشىندەگى ىقپالى ارتقان، ونىڭ جاڭا قولباسشىسى جانە بىرنەشە نەگىزگى مۇشەلەرى ماڭىزدى لاۋازىمداردى يەلەندى. بۇل كوپ ورتالىقتى، ءبىر-بىرىمەن شىرما-شاتۋ بيلىك قۇرىلىمى يراننىڭ جوعارى باسشىلىعىنا شابۋىلداردان كەيىن دە بيلىكتى جالعاستىرۋعا مۇمكىندىك بەردى، بىراق بولشەكتەنۋ قاۋپى دە جوق ەمەس.

سوعىس جالعاسقان سايىن يران باسشىلىعىنىڭ الدىندا تۇرعان نەگىزگى ماسەلە: امەريكا قۇراما شتاتتارىمەن كەلىسىمگە قول جەتكىزۋگە بولا ما، بولسا قاي دەڭگەيدە، دەگەن سۇراق. اقش يراننان يادرولىق باعدارلاماسىنان ءۇزىلدى-كەسىلدى باس تارتۋدى  تالاپ ەتەدى; ال يران يادرولىق باعدارلاماسىنىڭ بەيبىت سيپاتتا ەكەنىن، وزگە ەلدەر قاتارلى ۋران بايىتۋ قۇقىعى بار ەكەنىن العا تارتادى.

بۇل كۇردەلى جاعدايدا يران پارلامەنتىنىڭ سپيكەرى موحامماد گاليبافتىڭ بەدەلى العا شىعىپ كەلەدى. ول رەۆوليۋتسيالىق گۆارديادان شىققان، كونسەرۆاتورلارمەن، رەفورماتورلارمەن جانە ارالىق ۇستانىمداعىلارمەن ءتىل تابىسا الادى ءارى مەملەكەتتىك قۇرىلىمداردا ءسوزى ءوتىمدى. بۇل فراكتسياارالىق قولداۋ وعان ىشكى پوزيتسيالارىن نىعايتۋعا جانە ىقتيمال سىرتقى كەلىسىمدەردە دە ىشكى قولداۋعا يە بولۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

مەيلى قاتاڭ مايدان، الدە جۇمساق پوزيتسيا بولسىن، ونىڭ ءبارى سوعىس جاعدايىندا ساياسي رەجيمنىڭ ۇزىلمەۋى مەن تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتۋدى وزەك ەتەدى.

ەسبول ۇسەنۇلى

Abai.kz