بۇگىن ەلوردادا مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ قاتىسۋىمەن «ورنىقتى بولاشاققا ورتاق كوزقاراس» تاقىرىبىمەن وڭىرلىك ەكولوگيالىق سامميت (وەس) جۇمىسىن باستادى.

ءىس-شاراعا وزبەكستان پرەزيدەنتى شاۆكات ميرزيوەۆ، ازەربايجان پرەمەر-ءمينيسترى ءالي اسادوۆ، گرۋزيا پرەزيدەنتى ميحايل كاۆەلاشۆيلي، تاجىكستان پرەزيدەنتى ەمومالي راحمون، ارمەنيا پرەزيدەنتى ۆااگن حاچاتۋريان، قىرعىزستان پرەزيدەنتى سادىر جاپاروۆ، موڭعوليا پرەزيدەنتى ۋحنااگين حۋرەلسۋح جانە تۇرىكمەنستان پرەزيدەنتى سەردار بەردىمۇحامەدوۆ كەلدى.

وەس جۇمىسى مەملەكەت باسشىلارى مەن حالىقارالىق ۇيىم باسشىلارىنىڭ قاتىسۋىمەن پلەنارلىق وتىرىستان باستالدى.

سونىمەن قاتار ماڭىزى جاعىنان اۋقىمدى سامميتكە بۇۇ اگەنتتىكتەرىنىڭ، جەتەكشى حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ (ەقىۇ، ەىۇ، ەىدۇ، تمۇ، شىۇ، ەەك، يسەسكو، اوسشك جانە ت.ب.) جانە قارجى ينستيتۋتتارىنىڭ (ادب، ەققدب، دۇنيەجۇزىلىك بانك، يسلام دامۋ بانكى) وكىلدەرى قاتىسىپ جاتىر.

ءىس-شارا ورتالىق ازيا ەلدەرىندەگى ەكوجۇيەلەردى، سۋ جانە جەر رەسۋرستارىن قورعاۋ، قالپىنا كەلتىرۋ، سونداي-اق بيوالۋانتۇرلىلىكتى ساقتاۋ جونىندەگى كەشەندى ساياسات پەن تەتىكتەردى قالىپتاستىرۋعا باعىتتالعان.

وەس قازاقستاننىڭ ەكولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار مينيسترلىگى تاراپىنان بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىمەن جانە بىرقاتار حالىقارالىق ۇيىمدارمەن بىرلەسىپ ۇيىمداستىرىلىپ وتىر. سوندىقتان ەكولوگيالىق سىن-قاتەرلەردى ەڭسەرۋگە وڭىرلىك ءتاسىلدى كورسەتەتىن بىرلەسكەن شەشىمدەردى ازىرلەۋگە ارنالعان العاشقى اۋقىمدى ءىس-شارا. اتالعان سىن-قاتەرلەر ۇكىمەتتەر، حالىقارالىق جانە قارجى ۇيىمدارى، سونداي-اق عىلىمي جانە بيزنەس قاۋىمداستىقتار اراسىندا ىنتىماقتاستىقتى بەكىتۋدى قويۋدى تالاپ ەتەدى.

تاراتىلعان مالىمەتكە قاراعاندا، سامميت اياسىندا بىرقاتار ەلدەن رەسمي دەلەگاتسيالار كەلەتىنى راستالدى. ولاردىڭ قاتارىندا ازەربايجان، ارمەنيا، اۋعانستان، بەلارۋس، يتاليا، گەرمانيا، گرۋزيا، كامبودجا، قىتاي، موڭعوليا، رەسەي، سەربيا، سلوۆاكيا، حورۆاتيا جانە جاپونيا بار. بۇل وەس الاڭىن ءتۇرلى ماسەلەلەر بويىنشا ەكىجاقتى كەلىسسوزدەر سەرياسىن وتكىزۋ ءۇشىن پايدالانۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

وەس باعدارلاماسىنا 58 ءىس-شارا كىرەدى. ونىڭ ىشىندە 17-ءسى جوعارى دەڭگەيدەگى، تورتەۋى ورتالىق ازيا بويىنشا ەلدىك سەسسيا جانە 37-ءسى دوڭگەلەك ۇستەل، كونفەرەنتسيا مەن سەمينارلار فورماتىنداعى تاقىرىپتىق كەزدەسۋلەر.

وەس باعدارلاماسىندا بۇۇ قۇرىلىمىنداعى حالىقارالىق سۋ ۇيىمىن قۇرۋ ماسەلەسى بويىنشا كونسۋلتاتسيالار دا جوسپارلانعان. وعان بۇۇ-عا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ سۋ جونىندەگى ۆەدومستۆولارىنىڭ باسشىلارى، بۇۇ-نىڭ سۋ مانداتىن ىسكە اسىراتىن اگەنتتىكتەر جانە زەرتتەۋ ينستيتۋتتارى قاتىسادى.

قورىتىندى قۇجاتتاردىڭ قاتارىندا ورتالىق ازيا مەملەكەتتەرى باسشىلارىنىڭ «ورتالىق ازيانىڭ ەكولوگيالىق ىنتىماقتاستىعى» اتتى بىرلەسكەن دەكلاراتسياسىن ەرەكشە اتاپ وتكەن ءجون. بۇل قۇجات ەكولوگيالىق ورنىقتى دامۋ سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى تەرەڭدەتۋگە دەگەن ساياسي ەرىك-جىگەردى كورسەتەدى. سونداي-اق 2026–2030 جىلدارعا ارنالعان بۇۇ اگەنتتىكتەرىمەن بىرلەسكەن وڭىرلىك ءىس-قيمىل باعدارلاماسى ۇسىنىلادى.

- جالپى، سامميت اياسىندا 51 قۇجاتقا قول قويۋ جوسپارلانىپ وتىر. ولاردىڭ ىشىندە 13 مەموراندۋم، 16 بىرلەسكەن مالىمدەمە، كەلىسىمدەر مەن دەكلاراتسيالار، 16 وڭىرلىك جانە ەلدىك باستاما، سونداي-اق 6 ينۆەستيتسيالىق جوبا بار. ءسامميتتىڭ ماڭىزدى بولىگى رەتىندە ورتالىق ازيا ەلدەرىنىڭ جانە باقىلاۋشى ەل رەتىندە ازەربايجاننىڭ ۇلتتىق پاۆيلوندارى ۇسىنىلاتىن وەس 2026 EXPO حالىقارالىق «جاسىل» تەحنولوگيالار كورمەسى وتەدى. قازاقستاننىڭ ۇلتتىق پاۆيلونىندا بيوالۋانتۇرلىلىكتى ساقتاۋ سالاسىنداعى جەتىستىكتەر، ونىڭ ىشىندە كەرقۇلان، كيىك جانە تۇران جولبارىسى پوپۋلياتسيالارىن ساقتاۋ، سولتۇستىك ارالدى قالپىنا كەلتىرۋ جوبالارى، عىلىمي شەشىمدەر مەن «تازا قازاقستان» باعدارلاماسىنىڭ ناتيجەلەرى تانىستىرىلادى، - دەپ اتالىپ وتكەن سامميت مالىمەتىندە.

قازاقستان ەكسپوزيتسياسىندا رەسۋرستاردى باسقارۋدىڭ زياتكەرلىك جۇيەلەرىن جانە «اقىلدى» ەكولوگيالىق شەشىمدەردى ەنگىزۋگە ەرەكشە نازار اۋدارىلعان. RES 2026 EXPO 2026 جىلعى 22–24 ءساۋىر ارالىعىندا وتەدى جانە 30 ەلدەن شامامەن 300 كومپانيا قامتىماق.

Abai.kz