الماتى وبلىسىنا العاش رەت قىتايدىڭ تسزيانسۋ پروۆينتسياسى پارتيا كوميتەتىنىڭ حاتشىسى سين چانسين باستاعان دەلەگاتسيا كەلدى. تسزيانسۋ – كورشى ەلدەگى ەكونوميكاسى قارقىندى دامىعان، قۇرىلىس، ءبىلىم بەرۋ، تۋريزم سالالارى بويىنشا ءىرى جوبالاردى جۇزەگە اسىرىپ، وزىق تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ بويىنشا الدىڭعى ورىنعا يە پروۆينتسيا. وبلىس اكىمى مارات سۇلتانعازيەۆ قىتاي دەلەگاتسياسىمەن كەزدەسۋ وتكىزىپ، ساۋدا-ەكونوميكالىق، ينۆەستيتسيالىق جانە مادەني-گۋمانيتارلىق بايلانىستاردى دامىتۋ ماسەلەلەرىن تالقىلادى. جۇزدەسۋ بارىسىندا تاراپتار وڭىرارالىق ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋعا باعىتتالعان ماڭىزدى قۇجاتقا قول قويدى، – دەپ حابارلايدى الماتى وبلىسى اكىمىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى.

مارات ەلەۋسىزۇلى ءوز سوزىندە قازاقستان مەن قىتاي اراسىنداعى 34 جىلدىق ديپلوماتيالىق قاتىناس ءوزارا سەنىمگە، تاتۋ كورشىلىك جانە ستراتەگيالىق ارىپتەستىككە نەگىزدەلگەنىن اتاپ ءوتتى.

«ەكى ەل اراسىندا ساۋدا-ەكونوميكالىق، ينۆەستيتسيالىق، مادەني جانە گۋمانيتارلىق سالالاردا اۋقىمدى بىرلەسكەن باستامالار ىسكە اسىرىلۋدا. ال ەلدىڭ شىعىسىندا ورنالاسقان الماتى وبلىسى قازاقستان مەن قىتاي اراسىنداعى بايلانىستىڭ ماڭىزدى كوپىرى سانالادى. ءوڭىر مەن قحر اراسىنداعى تاۋار اينالىمى سوڭعى جىلدارى 1 ملرد اقش دوللارىنان اسىپ، تۇراقتى ءوسىم كورسەتىپ كەلەدى. قازىرگى ۋاقىتتا الماتى وبلىسى اۋماعىندا قىتاي جانە بىرلەسكەن كاپيتالدىڭ قاتىسۋىمەن 287 كاسىپورىن جۇمىس ىستەيدى. سوڭعى 4 جىل ىشىندە مەنىڭ تىكەلەي باسشىلىعىممەن قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ 16 وڭىرىندە 7 جۇمىس ساپارى ۇيىمداستىرىلىپ، وعان وڭىردەگى 75-تەن استام بيزنەس وكىلى قاتىستى.

الماتى وبلىسى مەن تسزيانسۋ پروۆينتسياسى اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق جۇيەلى تۇردە دامىپ، مازمۇنى دا تەرەڭدەپ كەلەدى. تسزيانسۋ – قىتايدىڭ ەكونوميكا جانە يننوۆاتسيا سالاسىنداعى جەتەكشى وڭىرلەرىنىڭ ءبىرى. سوندىقتان ءبىز ونەركاسىپ، اگروونەركاسىپتىك كەشەن، لوگيستيكا، ينۆەستيتسيا، جوعارى تەحنولوگيا سالالارى مەن «جاسىل» ەكونوميكا باعىتىندا ۇزاقمەرزىمدى، تيىمدىلىگى جوعارى جوبالاردى دامىتۋعا نيەتتىمىز»، – دەگەن ايماق باسشىسى ءتۇرلى باعىتتارداعى بىرلەسكەن جۇمىستارعا توقتالدى.

ايتۋىنشا، قازىرگى تاڭدا وڭىردە جالپى قاراجاتى 6,2 ترلن تەڭگە بولاتىن، 216 ينۆەستيتسيالىق جوبا مونيتورينگتە تۇر. ال قىتاي كاپيتالىنىڭ قاتىسۋىمەن جالپى قۇنى 3,1 ترلن تەڭگەنى قۇرايتىن 45 ينۆەستيتسيالىق جوبا بار. بۇل باستامالاردىڭ ناتيجەسىندە 16 مىڭعا جۋىق تۇراقتى جۇمىس ورنى اشىلادى. جىل باسىنان بەرى قىتايدان كەلگەن ينۆەستورلارمەن 90 كەزدەسۋ وتكىزىلگەن. بۇل جالپى ينۆەستيتسيالىق كەزدەسۋلەردىڭ – 46,9%-ى.

بۇگىندە قىتاي تاراپى وبلىس جاستارى ءۇشىن گرانتتار ۇسىنىپ وتىر. قىتايدىڭ پروۆينتسيالارىندا وڭىردەن شىققان 56 تالاپكەر تەگىن وقىپ جاتىر. ولار باكالاۆريات، ماگيستراتۋرا جانە ورتا كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارى بويىنشا ءبىلىم الۋدا.

ەكى ەل ازاماتتارى ءۇشىن ەنگىزىلگەن ۆيزاسىز رەجيم تۋريزم سالاسىنىڭ بەلسەندى دامۋىنا ىقپال ەتتى. 2025 جىلى الماتى وبلىسىنا 147 000-نان استام شەتەلدىك تۋريست كەلدى، بۇل 2024 جىلمەن سالىستىرعاندا 13,19%-عا ارتىق. ونىڭ ەڭ ۇلكەن بولىگىن قىتاي ازاماتتارى قۇرايدى. بيىل شانحاي قالاسىندا وبلىس اكىمدىگىنىڭ سەرۆيس ورتالىعى اشىلدى. بۇل – ءوڭىردىڭ تۋريستىك الەۋەتىن ىلگەرىلەتۋگە باعىتتالعان رەسمي وكىلدىك. الماتى وبلىسى حالىقارالىق تۋريستىك الاڭداردا، ونىڭ ىشىندە ITB China جانە ITB Asia كورمەلەرىنە قاتىسىپ، سونداي-اق قىتايلىق تۋروپەراتورلارمەن، اۋە كومپانيالارىمەن، مەديا وكىلدەرىمەن بەلسەندى جۇمىس ىستەۋدە.

جيىن بارىسىندا سين چانسين پروۆينتسيانىڭ ونەركاسىپ، اۋىل شارۋاشىلىعى، تۋريزم، ءبىلىم بەرۋ، تەحنولوگيا جانە تابيعي ەنەرگيا كوزىن يگەرۋ باعىتتارىندا اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستارىن تانىستىردى.

«تسزيانسۋ پروۆينتسياسىندا 83 ميلليوننان استام حالىق تۇرادى. ەكونوميكالىق كورسەتكىشى بويىنشا قىتايدا 2-ورىندا. ناقتىراق ايتساق، وڭىرلىك ءونىم كولەمى 2 ترلن اقش دوللارىنان اسادى. قازاقستان قىتايدىڭ ورتالىق ازياداعى ەڭ ءىرى سەرىكتەستەرىنىڭ ءبىرى ءارى لوگيستيكالىق الەۋەتى حالىقارالىق جۇك تاسىمالىندا ماڭىزدى ءرول اتقارادى. ءبىزدىڭ ماقساتىمىز – وڭىرارالىق ىنتىماقتاستىقتى ودان ءارى نىعايتىپ، ءوزارا ءتيىمدى بايلانىس ورناتۋ. قول قويىلعان مەموراندۋم ەكى تاراپ اراسىنداعى قارىم-قاتىناستى تەرەڭدەتۋگە نەگىز بولادى دەپ سەنەمىن»، – دەدى مارتەبەلى مەيمان.

وسىلايشا، الماتى وبلىسى مەن تسزيانسۋ پروۆينتسياسى اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق جاڭا كەزەڭگە قادام باستى. ساپار بارىسىندا قازاق حالقىنىڭ سان عاسىرلىق تاريحى مەن مادەنيەتىنەن سىر شەرتەتىن مازمۇندى كورمە ۇيىمداستىرىلدى. قوناقتار نازارىنا وبلىس اۋماعىنان تابىلعان التىن ادام مەن وزگە دە قۇندى ارحەولوگيالىق جادىگەرلەر ۇسىنىلىپ، ولاردىڭ تاريحي قۇندىلىعى مەن عىلىمي ماڭىزى جان-جاقتى باياندالدى. ءوڭىردىڭ الداعى ۋاقىتتا جۇزەگە اسىرىلاتىن ءىرى جوبالارى تانىستىرىلىپ، بىرلەسكەن باستامالاردى دامىتۋ مۇمكىندىكتەرى كەڭىنەن تالقىلاندى.

Abai.kz