قازاقستان – جەر كولەمى جونىنەن الەمدە توعىزىنشى ورىندا تۇرعان ەل، بۇل ۇلكەن ارتىقشىلىق. سءوز اۋىل شارۋاشىلىعىنا جارامدى وراسان زور اۋماقتار مەن وسىمدىك شارۋاشىلىعىن جۇرگىزۋگە سالىستىرمالى تۇردە قولايلى جاعدايلار تۋرالى بولىپ وتىر. بۇل ەلگە ازىق-تۇلىكتىڭ ءىرى ءوندىرۋشىسى ءارى ەكسپورتتاۋشىسى بولۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. الايدا قازاقستاننىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى ەكسپورتىنىڭ قۇرىلىمىندا ءداستۇرلى تۇردە وڭدەلمەگەن شيكىزات باسىم بولسا، قازىر بۇل مودەل وزگەرىپ كەلەدى.

قازاقستان اۋىل شارۋاشىلىعى ءوندىرىسىنىڭ كولەمىن ارتتىرىپ، ەكسپورت گەوگرافياسىن كەڭەيتىپ، ءونىمدى وڭدەۋگە ينۆەستيتسيا سالىپ، سۋارۋ ينفراقۇرىلىمىن جاڭعىرتۋدا. ناتيجەسىندە اۋىل شارۋاشىلىعى باستاپقى ءوندىرىس پەن شيكىزات الۋدان باستاپ، تەرەڭ وڭدەۋ جانە قارقىندى دامىپ كەلە جاتقان نارىقتارعا شىعۋعا دەيىنگى بۇكىل قۇن قالىپتاستىرۋ تىزبەگىن قامتيتىن كۇردەلى اگروازىق-تۇلىك جۇيەسىنە بىرتىندەپ اينالىپ كەلەدى.

بۇل وزگەرىس الەمدىك ازىق-تۇلىك جۇيەسىنىڭ اۋقىمدى قايتا قۇرىلۋىمەن قاتار ءجۇرىپ جاتىر. سوندىقتان قازاقستاننىڭ جاھاندىق ازىق-تۇلىك قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋدەگى ءرولى ىشكى نارىق شەڭبەرىنەن اسىپ، الدەقايدا كەڭەيۋى مۇمكىن.

ازىق-تۇلىك – جاھاندىق تۇراقتىلىق ماسەلەسى

بۇگىندە الەمدىك ازىق-تۇلىك جۇيەسى ءبىر مەزەتتە بىرنەشە سىن-قاتەرمەن بەتپە-بەت كەلىپ وتىر. حالىق سانى مەن تۇرعىنداردىڭ تابىس دەڭگەيى ءوسىپ كەلەدى، اسىرەسە حالىقتىڭ تابىس دەڭگەيى ورتاشا ەلدەردە تۇتىنۋ قۇرىلىمى وزگەرىپ، ەتكە، ءسۇت ونىمدەرىنە جانە اقۋىزدىڭ باسقا دا كوزدەرىنە سۇرانىس ارتىپ وتىر. سونىمەن قاتار اۋىل شارۋاشىلىعى كليماتتىق تاۋەكەلدەردىڭ، سۋ تاپشىلىعىنىڭ، رەسۋرستار قۇنىنىڭ ءوسۋىنىڭ جانە گەوساياسي شيەلەنىستەن تۋىنداعان جەتكىزۋ تىزبەكتەرىندەگى ىركىلىستەردىڭ سالدارىن سەزىنۋدە.

2025-2034 جىلدارعا ارنالعان اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋ جونىندەگى ەىدۇ مەن Fاو بولجامىنا سايكەس، الداعى ونجىلدىقتا اۋىل شارۋاشىلىعى جانە بالىق ونىمدەرىنىڭ الەمدىك ءوندىرىسى شامامەن 14%-عا وسەدى. بۇل ءوسىمنىڭ ەداۋىر بولىگى، اسىرەسە تۇرعىندارىنىڭ تابىس دەڭگەيى ورتاشا ەلدەردە، ونىمدىلىكتىڭ ارتۋى ەسەبىنەن قامتاماسىز ەتىلەدى دەپ كۇتىلۋدە.

الايدا تاعى ءبىر فاكتوردىڭ ماڭىزى كەم تۇسپەيدى, ول – حالىقارالىق ساۋدا. ەىدۇ مەن Fاو-نىڭ باعالاۋىنشا، 2034 جىلعا قاراي الەمدە تۇتىنىلاتىن بارلىق كالوريانىڭ شامامەن 22%-ى حالىقارالىق شەكارالار ارقىلى وتەدى. باسقاشا ايتقاندا، جاھاندىق ازىق-تۇلىك قاۋىپسىزدىگى ءونىم ارتىق وندىرىلەتىن ەلدەر مەن وڭىرلەردە تاپشىلىق تۋىندايتىن جەرلەرگە ازىق-تۇلىكتى جەتكىزۋ مۇمكىندىگىنە بارعان سايىن تاۋەلدى بولا تۇسۋدە.

وسى تۇرعىدا ورتالىق ازياداعى ەڭ ءىرى ەكونوميكا – قازاقستاننىڭ ءرولى ايرىقشا. 2025 جىلى ەلدەگى اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ جالپى ءونىمى 18,2 ملرد دوللاردان اسىپ، ءبىر جىلدا 5,9%-عا ءوستى. 25,9 ملن توننا استىق جينالدى، ونىڭ 19,3 ملن تونناسى بيداي بولدى.

بۇل رەتتە قازاقستانداعى وسىمدىك شارۋاشىلىعىنىڭ قۇرىلىمى بىرتىندەپ ءارتاراپتاندىرىلىپ كەلەدى.

سوڭعى جىلدارى بيداي ەگىستىگىنىڭ كولەمى شامامەن 900 مىڭ گەكتارعا قىسقارعان بولسا، مايلى داقىلدار القابى 1 ملن گەكتاردان استامعا، ال ءداندى-بۇرشاقتى داقىلدار القابى 275 مىڭ گەكتارعا ۇلعايدى. بۇل تەك ءوندىرىس كولەمى تۇرعىسىنان عانا ماڭىزدى ەمەس: اۋىل شارۋاشىلىعى داقىلدارىنىڭ تۇرلەرىن كەڭەيتۋ تاماق ونەركاسىبى ءۇشىن جاڭا شيكىزات بازاسىن قالىپتاستىرادى. مۇنداي قايتا باعدارلانۋ مايلى جانە ءداندى-بۇرشاقتى داقىلداردىڭ ەكسپورتتىق جانە وڭدەۋ مۇمكىندىكتەرىنىڭ ارتۋىمەن دە بايلانىستى.

قازاقستاننىڭ ەكسپورتتىق الەۋەتىن تاعى ءبىر ماڭىزدى ارتىقشىلىق – گەوگرافيالىق ورنالاسۋى ارتتىرادى. ەل ەۋرازياداعى ەڭ ءىرى تۇتىنۋ نارىقتارىنىڭ اراسىندا ورنالاسقان. اگروازىق-تۇلىك سەكتورى ءۇشىن بۇل ورتالىق ازيا، قىتاي، كاۆكاز، تاياۋ شىعىس جانە ودان تىسقارى ايماقتارداعى بىرنەشە سۇرانىس الاڭدارىنا شىعۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

وسىلايشا، قازاقستاننىڭ گەوگرافيالىق ورنالاسۋى بىرتىندەپ ءداستۇرلىشەكتەۋدەن ەكونوميكالىق ارتىقشىلىققا اينالىپ كەلەدى. ەل ازىق-تۇلىك ءوندىرىپ قانا قويماي، وندىرۋشىلەردى كورشىلەس وڭىرلەردەگى قارقىندى دامىپ كەلە جاتقان نارىقتارمەن بايلانىستىرا الادى.

پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ بۇل الەۋەتتى بىرنەشە رەت اتاپ وتكەن. 2023 جىلى بۇۇ باس اسسامبلەياسىندا سويلەگەن سوزىندە ول قازاقستاننىڭ جاھاندىق ازىق-تۇلىك تاپشىلىعى ماسەلەسىن شەشۋ ءۇشىن ءوزىنىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى الەۋەتىن پايدالانۋعا بەيىلدى ەكەنىن ايتىپ، ەلدىڭ استىق پەن باسقا دا الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ازىق-تۇلىك ونىمدەرىن سەنىمدى جەتكىزۋشى ساناتىندا ارەكەت ەتۋگە دايىن ەكەنىن جەتكىزدى.

شيكىزات ەكسپورتىنان قوسىلعان قۇنى جوعارى ءونىم ەكسپورتىنا دەيىن

الايدا ەڭ ماڭىزدى وزگەرىس ەگىس القاپتارىندا ەمەس، ءونىم جينالعاننان كەيىنگى كەزەڭدە ءجۇرىپ جاتىر. ەىدۇ-نىڭ 2025 جىلعى قازاقستاننىڭ اگرارلىق ساياساتىنا جاساعان شولۋىندا سەكتوردىڭ قۇرىلىمدىق ەرەكشەلىگى اتاپ وتىلەدى: تاريحي تۇرعىدان العاندا، ەلدىڭ اگروازىق-تۇلىك ەكسپورتىنىڭ شامامەن 60%-ىن باستاپقى, ياعني شيكىزاتتىق ءونىم قۇراعان. وسى رەتتە قازاقستان الەمدەگى ەڭ ءىرى بيداي ەكسپورتتاۋشىلاردىڭ ءبىرى بولىپ قالا بەرەدى.

بۇل ەكونوميكانى دامىتۋ ءۇشىن ايتارلىقتاي مۇمكىندىكتەر اشادى. لوگيكاسى قاراپايىم. ەگەر استىق نەگىزىنەن شيكىزات رەتىندە ەكسپورتتالسا، ونىڭ قۇنىنىڭ ەداۋىر بولىگى ەلدەن تىس جەردە – كراحمال، گليۋتەن، ماكارون ونىمدەرى، مال ازىعى، بيووتىن جانە باسقا دا ونىمدەردى ءوندىرۋ بارىسىندا قالىپتاسادى. ال اۋىل شارۋاشىلىعى شيكىزاتى ەل ىشىندە وڭدەلسە، قوسىلعان قۇننىڭ، ينۆەستيتسيانىڭ جانە جۇمىس ورىندارىنىڭ كوبىرەك بولىگى ۇلتتىق ەكونوميكا ەنشىسىندە قالادى.

سوندىقتان سوڭعى جىلدارى ازىق-تۇلىك ونىمدەرىن وڭدەۋ قازاقستاننىڭ اگرارلىق ساياساتىنىڭ نەگىزگى باسىم باعىتتارىنىڭ بىرىنە اينالدى.

قازاقستان ۇكىمەتىنىڭ مالىمەتىنشە، 2025 جىلى اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن وڭدەۋ سالاسىندا جالپى قۇنى 230 ملن دوللار بولاتىن 53 ينۆەستيتسيالىق جوبا ىسكە قوسىلدى. ازىق-تۇلىك ونىمدەرىنىڭ ءوندىرىس كولەمى 7,5 ملرد دوللارعا جەتىپ، جىلدىق ماندە 8,1%-عا ءوستى.

ديناميكا 2026 جىلعى قاڭتار-ءساۋىر ايلارىندا جەدەلدەي ءتۇستى. ازىق-تۇلىك ونىمدەرىنىڭ ءوندىرىسى 2,8 ملرد دوللاردان اسىپ، وتكەن جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 14,4%-عا ءوستى. سالانىڭ نەگىزگى كاپيتالىنا سالىنعان ينۆەستيتسيالار ەكى ەسەدەن استام ءوسىپ، 800 ملن دوللاردان استى.

ەكسپورت ديناميكاسى ودان دا ايقىن. 2026 جىلدىڭ العاشقى ءتورت ايىندا وڭدەلگەن اگروازىق-تۇلىك ونىمدەرىنىڭ ەكسپورتى 3,6 ملرد دوللارعا جەتىپ، اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرى ەكسپورتىنىڭ جالپى كولەمىنىڭ 50%-دان استامىن قۇرادى. ۇكىمەت بۇدان دا اۋقىمدى ماقسات قويدى – وڭدەلگەن ءونىمنىڭ ۇلەسىن 70%-عا دەيىن ارتتىرۋ.

باسقاشا ايتقاندا، دامۋدىڭ ءوزى وزگەرىپ كەلەدى. ەندىگى مىندەت – جوعارى ونىمدىلىك ەسەبىنەن ءوندىرىس كولەمىن جاي عانا ارتتىرۋ ەمەس، اۋىل شارۋاشىلىعى شيكىزاتىنىڭ ءار تونناسىنان الىناتىن ەكونوميكالىق قۇندى ۇلعايتۋ.

بۇل ءىس جۇزىندە قالاي جۇزەگە اسادى؟ قازاقستاندا قازىردىڭ وزىندە ايتارلىقتاي وڭدەۋ بازاسى بار، ال مەملەكەتتىك ساياسات وندىرىستىك قۋاتتاردى ودان ءارى كەڭەيتۋدى كوزدەيدى. 2028 جىلعا دەيىنگى اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋ جوسپارلارى اياسىندا استىقتى تەرەڭ وڭدەيتىن جاڭا كاسىپورىندار قۇرۋ كوزدەلىپ وتىر.

بۇل ەكسپورتتىق مودەلدى دە وزگەرتەدى. بۇعان دەيىنگى تىزبەك سالىستىرمالى تۇردە قاراپايىم بولدى: ەگىننەن ەكسپورتقا دەيىن. ەندى وعان قوسىمشا كەزەڭدەر – وڭدەۋ، دايىن ءونىم ءوندىرۋ، قاپتاۋ، ماركەتينگ جانە لوگيستيكا قوسىلادى. سونىڭ ارقاسىندا ەل ىشىندە قوسىلعان قۇن ەداۋىر كوبىرەك قالىپتاسادى.

ونىمدىلىكتىڭ وسى مودەلىنىڭ قالىپتاسۋىنا قاراي، بۇل ازىق-تۇلىك ءوندىرىسىنىڭ وسۋىنەن دە كورىنىس تاۋىپ وتىر، قازاقستان ءوڭىردىڭ ازىق-تۇلىك قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋدەگى ءوز ورنىن نىعايتا تۇسۋدە.

وڭىرلىك ازىق-تۇلىك قاۋىپسىزدىگى

قازاقستاننىڭ استىق نارىعىنداعى ءرولى ايقىن كورىنەدى. ۇكىمەتتىڭ مالىمەتىنشە، 2025 جىلعى قىركۇيەكتەن 2026 جىلعى 17 شىلدەگە دەيىن قازاقستان استىق ەكۆيۆالەنتىندە 13,5 ملن توننا استىق پەن ۇن ەكسپورتتادى,بۇل وتكەن ماۋسىمنىڭ سايكەس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 12,5%-عا كوپ.

ءوسىمنىڭ نەگىزگى بولىگى كورشىلەس نارىقتارعا تيەسىلى بولدى. اۋعانستانعا ەكسپورت 59%-عا ءوسىپ، 2,2 ملن تونناعا جەتتى. قىرعىزستانعا جەتكىزىلىم 504 مىڭ توننانى قۇراپ، شامامەن 40%-عا ارتتى. تۇرىكمەنستانعا 210 مىڭ توننا ءونىم ەكسپورتتالدى، بۇل وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 34%-عا كوپ. ال وزبەكستانعا ەكسپورت 37%-عا ءوسىپ، 5,6 ملن تونناعا جەتتى.

بۇل كورسەتكىشتەر قازاقستاننىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى سەكتورىنىڭ بۇكىل ءوڭىردى ازىق-تۇلىكپەن قامتاماسىز ەتۋ جۇيەسىنە بارعان سايىن تەرەڭىرەك كىرىگىپ كەلە جاتقانىن كورسەتەدى. بۇل اسىرەسە ازيا ءۇشىن ماڭىزدى، ويتكەنى مۇندا حالىق سانى ءوسىپ، ۋرباندالۋ ۇدەرىسى جەدەلدەپ كەلەدى، ال كوپتەگەن ەلدەردىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى جەر جانە سۋ رەسۋرستارىنا بايلانىستى شەكتەۋلەرگە تاپ بولۋدا.

بۇگىندە قازاقستاننىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرى 72-دەن استام ەلگە ەكسپورتتالادى. نەگىزگى باعىتتاردىڭ قاتارىندا ورتالىق ازيا مەن اۋعانستاننان بولەك، ەۋروپالىق وداق، ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق، تۇركيا جانە قىتاي بار. رەسمي مالىمەتتەرگە سايكەس، سوڭعى بەس جىلدا اۋىل شارۋاشىلىعى ەكسپورتى ەكى ەسەگە جۋىق ءوسىپ، 3,8 ملرد دوللاردان 7 ملرد دوللارعا جەتتى.

بۇل حالىقارالىق ساۋدا ازىق-تۇلىك قاۋىپسىزدىگىنىڭ بارعان سايىن ماڭىزدى قۇرامداس بولىگىنە اينالىپ كەلە جاتقان اۋقىمدى ترانسفورماتسيانىڭ ءبىر بولىگى. ەىدۇ مەن FAO ءونىم ارتىق وڭىرلەردەن تاپشىلىققا ۇشىراعان اۋماقتارعا ازىق-تۇلىك جەتكىزۋ نارىقتاردى تۇراقتاندىرۋعا جانە جەرگىلىكتى دەڭگەيدەگى جەتكىزىلىمدەردىڭ ءۇزىلىپ قالۋ قاۋپىن ازايتۋعا ىقپال ەتۋى مۇمكىن ەكەنىن اتاپ كورسەتەدى. وسى تۇرعىدان العاندا، قازاقستان قازىردىڭ وزىندە وڭىرگە ازىق-تۇلىك جەتكىزەتىن ماڭىزدى قاينار كوزدەردىڭ بىرىنە اينالىپ كەلەدى.

جاڭا اۋىل شارۋاشىلىعى تسيكلى جانە جاڭا ەكسپورتتىق مودەل

قازىرگى ازىق-تۇلىك سەكتورى, اسىرەسە ونى ەكسپورتتىق الەۋەت تۇرعىسىنان قاراستىراتىن بولساق كۇردەلى جۇيە. قازاقستان مۇنداي جۇيەنى قازىردىڭ وزىندە قالىپتاستىرىپ كەلەدى. ونىڭ ماقساتى – اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن وڭدەۋمەن عانا شەكتەلمەي، جاھاندىق ازىق-تۇلىك تىزبەكتەرىنە تەرەڭىرەك كىرىگۋ.

بۇل حالىقارالىق ساۋدانىڭ ماڭىزى ارتىپ وتىرعان جاعدايدا اسا وزەكتى. FAO-نىڭ باعالاۋىنشا، 2026 جىلى الەمدىك ازىق-تۇلىك يمپورتىنىڭ كولەمى وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 7,9%-عا ءوسىپ، 2,22 ترلن دوللارعا جەتەدى. وسى جۇيەدە قازاقستاننىڭ الاتىن ورنى وندىرىلەتىن شيكىزات كولەمىمەن عانا ەمەس، تابيعي جانە وندىرىستىك ارتىقشىلىقتاردى تۇراقتى قۇن قالىپتاستىرۋ تىزبەكتەرىنە اينالدىرا الۋ قابىلەتىمەن دە ايقىندالادى.

ۇكىمەت اگروونەركاسىپتىك كەشەندى دامىتۋدىڭ بىرنەشە باعىتى بويىنشا جۇمىس جۇرگىزىپ جاتىر. ءبىرىنشىسى – فەرمەرلەردى زاماناۋي تەحنيكامەن قامتاماسىز ەتۋ. بۇعان دەيىن الەمنىڭ جەتەكشى اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسىن وندىرۋشىلەرى ءوز ونىمدەرىن نەگىزىنەن يمپورتتاسا، قازىر ونىڭ ءوندىرىسى قازاقستاندا لوكاليزاتسيالانىپ جاتىر. وندىرۋشىلەر سالاعا ينۆەستيتسيا سالا باستادى، بۇل جۇمىس ىستەپ تۇرعان كاسىپورىنداردى جاڭعىرتۋعا جانە جابدىقتاردى جاڭارتۋعا، سونداي-اق تراكتورلار مەن كومبايندار شىعاراتىن جاڭا زاۋىتتاردىڭ قۇرىلىسىن جۇرگىزۋگەمۇمكىندىك بەردى.

2019 جىلدان باستاپ قازاقستاندا دوڭعالاقتى تراكتورلار، استىق جانە جەمشوپ جينايتىن كومبايندار، جاتكالار، توپىراق وڭدەۋ تەحنيكاسى، سەپكىشتەر، ەگىس كەشەندەرى جانە باسقا دا كوپتەگەن تەحنيكا تۇرلەرىنىڭ ءوندىرىسى لوكاليزاتسيالاندى. مىسالى، 2025 جىلعى ساۋىردە امەريكالىق John Deere تەحنيكاسىن ءوندىرۋ باستالدى. كومپانيا مەن قازاقستان اراسىنداعى ۇزاقمەرزىمدى ونەركاسىپتىك ىنتىماقتاستىقتى نىعايتاتىنقۇنى 2,5 ملرد دوللار بولاتىن ستراتەگيالىق كەلىسىمگە قول قويىلدى. 2025 جىلى 430 بىرلىك تەحنيكا ءوندىرىلدى.

2026 جىلى ەۋروپا، كانادا جانە سولتۇستىك امەريكانىڭ تاعى بىرنەشە جەتەكشى الەمدىك تەحنولوگيا ءوندىرۋشىسى ءوز ونىمدەرىن لوكاليزاتسيالاۋدىباستادى. ولاردىڭ قاتارىندا Väderstad, Dewulf, Lindsay Corporation, AmityTechnology, Vervaet, Kuhn Group جانە Brandt Agricultural Products سىندى قۇرىلىمدار بار. ناتيجەسىندە بۇگىندە قازاقستاندا ءتۇرلى قۋاتتاعىتراكتورلار, استىق, جەمشوپ جانە ماقتا جينايتىن كومبايندار شىعاراتىن10 زاۋىت جۇمىس ىستەيدى.

جالپى, قازاقستاندا اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسىن ءوندىرۋ كولەمى 2025 جىلى 22%-عا ءوستى, ال كومپانيالار بيىل زاماناۋي تەحنيكانىڭ 10 مىڭعاجۋىق بىرلىگىن شىعارۋدى جوسپارلاپ وتىر.

نەگىزگى باعىت: تەرەڭ وڭدەۋ جانە سۋدى ۇنەمدەۋ

ەكىنشى ماڭىزدى باعىتى – اۋىل شارۋاشىلىعى شيكىزاتىن تەرەڭ وڭدەيتىن كاسىپورىندار قۇرۋ. قازاقستاندا جالپى قۋاتى 510 مىڭ توننادان اساتىن استىق وڭدەيتىن ءۇش كاسىپورىن قازىردىڭ وزىندە جۇمىس ىستەيدى. ولار كراحمال، بيوەتانول جانە گليۋتەن وندىرەدى. 2029 جىلعا دەيىن ولاردىڭ قاتارىنا جالپى قۇنى 4 ملرد دوللار بولاتىن تاعى التى ءىرى ينۆەستيتسيالىق جوبا كەزەڭ-كەزەڭىمەن قوسىلادى.

اتاپ ايتقاندا، استانادا Tiryaki Agro كومپانياسىنىڭ كراحمال، گليۋتەن جانە گليۋكوزا-فرۋكتوزا ءشارباتىن وندىرەتىن كاسىپورىن سالۋ جوباسى جۇزەگە اسىرىلۋدا. جوبانىڭ قۇنى 320 ملن دوللارعا باعالانادى. تاعى ءبىر مىسال,قازىردىڭ وزىندە جۇمىس ىستەپ تۇرعان Fufeng Group Company Limited كومپانياسىنىڭ زاۋىتى. ول جىلىنا 3 ملن توننا جۇگەرى وڭدەۋگە قاۋقارلى. ينۆەستيتسيا كولەمى 1,5 ملرد دوللاردى قۇرايدى.

ەلىمىزدە Dalian Hesheng Holdings Group Co.، Ltd. جانە Hopefull Grain & Oil Group كومپانيالارىنىڭ دا ينۆەستيتسيالىق جوبالارى جۇزەگە اسىرىلۋدا. ولاردىڭ قۇنى تيىسىنشە 650 ملن جانە 1,5 ملرد دوللاردى قۇرايدى. بۇل كاسىپورىندار بيدايدى وڭدەۋگە ماماندانادى.

بۇل مىسالدار ءىرى كومپانيالاردىڭ قازاقستانعا قوماقتى قارجى سالىپ، ەلدىڭ وڭىردەگى اگرارلىق حابقا اينالۋىنا ىقپال ەتىپ وتىرعانىن كورسەتەدى.

قازاقستاندىق فەرمەرلەردى تىڭايتقىشپەن قامتاماسىز ەتۋ دە ماڭىزدى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى. ەلىمىزدە قۇنى بىرنەشە ملرد دوللار بولاتىن زاماناۋيكاسىپورىندار سالىنۋدا. 2027 جىلعا قاراي Qazaq Kalium Ltd. قۋاتى 1 ملن توننا كالي تىڭايتقىشتارىن ءوندىرۋدىڭ ءبىرىنشى كەزەڭىن ىسكە قوسادى، ال 2035 جىلعا قاراي ءوندىرىس كولەمىن 12 ملن تونناعا دەيىن ارتتىرۋدى جوسپارلاپ وتىر. قازاقستاننىڭ تىڭايتقىشتىڭ بۇل تۇرىنە ىشكى سۇرانىسى شامامەن 100 مىڭ توننانى قۇرايتىندىقتان، ەل ءىرى الەمدىك ەكسپورتتاۋشىعا اينالا الادى.

سونىمەن قاتار كارباميدكە دەگەن قاجەتتىلىك 2029-2030 جىلدارى ءۇش ءىرى كەشەن ىسكە قوسىلعاننان كەيىن قامتاماسىز ەتىلەدى. ولاردىڭ قاتارىندا قۋاتى 800 مىڭ توننا بولاتىن KMG PetroChem, قۋاتى 700 مىڭ تونناعا جەتەنى Qazesta Fertilizers Ltd.، سونداي-اق 577 مىڭ توننا كارباميد جانە 500 مىڭ توننا اممياك سەليتراسىن وندىرەتىن KazAzot PRIME بار. سونىمەن قاتار Kazphosphate SINOPEC جانە CNCEC كومپانيالارىمەن بىرلەسىپ، فوسفور تىڭايتقىشتارىن ءوندىرۋ قۋاتىن 5 ملن تونناعا دەيىن ارتتىرۋدى جوسپارلاپ وتىر. قۋاتى 1 ملن توننا امموفوس وندىرەتىن ءبىرىنشى كەزەڭدى 2029 جىلى ىسكە قوسۋ جوسپارلانعان.

وسىلايشا، 2030 جىلعا قاراي قازاقستان تىڭايتقىشتاردىڭ نەگىزگى تۇرلەرىنە دەگەن ىشكى سۇرانىستى تولىق قامتاماسىز ەتىپ قانا قويماي، ەكسپورتتىق نارىقتارعا دا شىعادى.

سونىمەن قاتار كليماتتىڭ وزگەرۋىنە بەيىمدەلۋ ماڭىزدى باعىتتاردىڭ ءبىرى بولىپ قالا بەرەدى. ەلىمىزدەگى سۋ رەسۋرستارىن تۇتىنۋدىڭ شامامەن 60%-ى اۋىل شارۋاشىلىعىنا تيەسىلى، سوندىقتان ءدال وسى سالادا سۋدى ۇنەمدەيتىن زاماناۋي تەحنولوگيالار بەلسەندى تۇردە ەنگىزىلۋدە. بۇل سالانىڭ كليماتتىق وزگەرىستەرگە توتەپ بەرۋ باعىتىنداعى الەۋەتىن ەداۋىر ارتتىرادى.

قازاقستان فەرمەرلەردى سۋدى ۇنەمدەۋگە جانە سونىمەن قاتار ونىمدىلىكتى ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن زاماناۋي سۋارۋ ادىستەرىن پايدالانۋعا ىنتالاندىراتىن كەشەندى شارالاردى جۇزەگە اسىرۋدا. اتاپ ايتقاندا، مەملەكەت فەرمەرلەردىڭ قاجەتتى ينفراقۇرىلىمدى سالۋعا، جاڭبىرلاتىپ سۋارۋ ماشينالارىن، تامشىلاتىپ سۋارۋ جۇيەلەرىن جانە باسقا دا زاماناۋي جابدىقتاردى ساتىپ الۋعا ءارى ورناتۋعا جۇمسايتىن شىعىندارىن وتەيدى.

بۇل شارالار قازىردىڭ وزىندە وڭ ناتيجە بەرىپ وتىر. 2025 جىلدىڭ سوڭىنا قاراي سۋدى ۇنەمدەيتىن تەحنولوگيالار قامتىعان جەر كولەمى 543 مىڭ گەكتارعا جەتتى. 2026 جىلى مۇنداي تەحنولوگيالار تاعى 163 مىڭ گەكتار جەرگە ەنگىزىلەدى. سۋدى ۇنەمدەيتىن تەحنولوگيالاردى كەزەڭ-كەزەڭىمەن ەنگىزۋ جىل سايىن 2,2 ملرد تەكشە مەترگە دەيىن سۋدى ۇنەمدەۋگە مۇمكىندىك بەرەدى دەپ كۇتىلۋدە. جەر رەسۋرستارىن ءتيىمدى پايدالانۋ سۋدى ۇنەمدەۋگە جانە ونىمدىلىكتى ارتتىرۋعا جول اشادى.

وسىلايشا، قازاقستان اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىندا ءونىم ءوندىرۋ تيىمدىلىگىن جۇيەلى تۇردە ارتتىرىپ، جاڭا تەحنولوگيالاردى ەنگىزىپ جانە ءوندىرىس كولەمىن ۇلعايتا وتىرىپ، الەمدىك ازىق-تۇلىك جۇيەسىندەگى ءرولىن نىعايتا بەرەدى. ەل ەۋرازيانىڭ ءىرى اگروازىق-تۇلىك حابى رەتىندە قالىپتاسىپ كەلەدى، ال مۇنداي مودەل قازاقستان اۋىل شارۋاشىلىعى دامۋىنىڭ العىشارتىنا اينالۋدا.