قازاق ساحاراسىنان شىعىپ، الەمدىك ارەنانى مويىنداتقان اڭىز تۇلعا — قاجىمۇقان مۇڭايتپاسۇلىنىڭ بەينەسى العاش رەت ءازىربايجان مامبەتوۆ اتىنداعى مەملەكەتتىك دراما جانە كومەديا تەاترىندا (12-13 ناۋرىز، 2026 جىل) جارىق كوردى.

سۋرەت: اۆتوردىڭ مۇراعاتىنان الىندى.

بۇل جاڭا تۋىندى — پالۋاننىڭ 155 جىلدىق مەرەيتويىنا وراي ۇسىنىلعان مۇلدەم بولەك كونتسەپتسياداعى ەڭبەك. دراماتۋرگتەر ناۋرىزباي اسىلبەك پەن قازىبەك امانجولدىڭ پەساسى نەگىزىندە ساحنالانعان بۇل قويىلىمدا رەجيسسەر اقنيەت جاقسىعالي ءداستۇرلى ومىرباياندىق درامانىڭ شەڭبەرىنەن شىعىپ، سينتەتيكالىق تەاتر ەستەتيكاسىنا جۇگىنگەن. بۇل قويىلىم — جاي عانا تاريحي شەجىرە ەمەس، زاماناۋي ستسەنوگرافيالىق شەشىمدەر مەن يممەرسيۆتى تاسىلدەر ارقىلى كورەرمەنمەن تىكەلەي بايلانىس ورناتقان ينتەراكتيۆتى ساحنالىق شوۋ. ءبىزدىڭ پايىمداۋىمىزشا، رەجيسسەردىڭ باستى ماقساتى — قاجىمۇقاندى تەك «الىپ كۇش يەسى» رەتىندە عانا ەمەس، ونىڭ ىشكى تراگەدياسىن، نامىسىن جانە ادامدىق بولمىسىن تسيرك ارەناسى مەن دراما ساحناسىنىڭ ترانسفورماتسياسى ارقىلى اشۋ بولعان. قويىلىمنىڭ العاشقى مينۋتتارىنان باستاپ-اق اتموسفەرانىڭ سەرپىندىلىگى مەن اكتەرلەردىڭ فيزيكالىق دايىندىعى تەاترتانۋشى ماماندار ءۇشىن دە، قاتارداعى كورەرمەن ءۇشىن دە جاڭا ەستەتيكالىق اسەر سىيلادى.

سۋرەت: اۆتوردىڭ مۇراعاتىنان الىندى.

رەجيسسەر اقنيەت جاقسىعاليدىڭ كاستينگتىك شەشىمى — قويىلىمنىڭ ەڭ ۇتىمدى تۇسى. قاجىمۇقان تۇلعاسىن ءۇش ءتۇرلى جاس كەزەڭىنە ءبولۋ ارقىلى اۆتورلار كەيىپكەردىڭ ىشكى مەتامورفوزاسىن تەرەڭىرەك اشا الدى. بۇل جەردە تەك سىرتقى ۇقساستىق ەمەس، كەيىپكەردىڭ گەنەتيكالىق كودىنىڭ ساقتالۋى باستى نازاردا بولعان دەپ ويلايمىز.

ەرنار سىلقىمبەك (بالا مۇقان) — ساحنالىق العاشقى قادامىنان-اق كورەرمەندى ءوزىنىڭ تابيعي ورگانيكاسىمەن باۋراپ الدى. ونىڭ تۇنىق داۋىس بوياۋى مەن بولاشاق الىپتىڭ العاشقى «بۇلقىنىسىن» كورسەتەتىن باتىل قيمىلدارى — قاجىمۇقاننىڭ بالالىق شاعىنداعى پاكتىگى مەن قايناعان كۇشىن ءدال بەينەلەدى. ونىڭ سىرت كەلبەتى مەن پالۋاندىق ستاندارتتارعا ساي كەلۋى — كاستينگتىڭ كاسىبي دەڭگەيدە وتكەنىنىڭ ايقىن دالەلى.

سۋرەت: اۆتوردىڭ مۇراعاتىنان الىندى.

بەيبارىس اسقاربەكوۆ (بوزبالا مۇقان) — كەيىپكەردىڭ ەسەيۋ، قالىپتاسۋ جانە العاشقى الەۋمەتتىك سوقتىعىستار كەزەڭىن (جەر ماسەلەسى، يانۋشكينمەن قاقتىعىس) پلاستيكالىق تۇرعىدان وتە شيراق جەتكىزدى. اكتەر ويىنىنداعى سەرپىن مەن فيزيكالىق دايىندىق — ونىڭ تەك درامالىق اكتەر ەمەس، كۇردەلى تەحنيكالىق تاپسىرمالاردى ورىنداي الاتىن ورىنداۋشى ەكەنىن كورسەتتى.

باعلان يمانعازينوۆ (قاجىمۇقان) — سپەكتاكلدىڭ درامالىق كۋلميناتسياسىن كوتەرگەن تۇلعا. اكتەر سومداعان قاجىمۇقان تەك فيزيكالىق كۇشتىڭ يەسى ەمەس، جيناقتالعان دانالىق پەن ىشكى تراگەديانىڭ (اكە قازاسى، ەلدەن جىراقتا ءجۇرۋ) مونۋمەنتالدى كورىنىسى. اكتەردىڭ ساحناداعى سابىرلىلىعى مەن «ۇنسىزدىك» مونولوگتارى كورەرمەننىڭ ەموتسيالىق تەبىرەنىسىن تۋدىردى.

سۋرەت: اۆتوردىڭ مۇراعاتىنان الىندى.

سپەكتاكلدىڭ كومپوزيتسيالىق قۇرىلىمىنداعى ەرەكشە نازار اۋداراتىن تۇس — كەيىپكەردىڭ جاس ەرەكشەلىكتەرىنە قاراي اۋىسۋ ساتتەرى. ساحناداعى ءۇش مۇقاننىڭ ءبىر-ءبىرىن الماستىرۋى سونشالىقتى تابيعي ءارى ورگانيكالىق ساباقتاستىقپەن ورىندالعان. اسىرەسە، اكەسىنىڭ بالا مۇقانعا (ەرنار سىلقىمبەك) «بەس رەت اينالىپ جۇگىر» دەپ تاپسىرما بەرگەن ساتىندە، جۇگىرىس ۇستىندە بوزبالا مۇقاننىڭ (بەيبارىس اسقاربەكوۆ) ساحناعا شىعۋى ۋاقىت پەن كەڭىستىكتىڭ پلاستيكالىق ترانسفورماتسياسىن كورسەتەدى. كورەرمەن ءۇشىن بۇل اۋىسۋلار تەحنيكالىق ءۇزىلىس ەمەس، كەيىپكەر تاعدىرىنىڭ ءبىرتۇتاس ەۆوليۋتسياسى رەتىندە قابىلداندى.

رەجيسسەر اقنيەت جاقسىعالي ساحنالىق كەڭىستىكتى تەك اكتەرلەردىڭ ويىن الاڭى ەمەس، كورەرمەنمەن تىكەلەي ديالوگ ورناتاتىن ورتاعا اينالدىرعان. اسىرەسە، سپەكتاكلدىڭ تسيرك ارەناسىنا ترانسفورماتسيالانۋ ساتىندەگى اكتريسا سايا ساياتتىڭ اۋە اكروباتيكاسى ارقىلى كورەرمەن زالىنىڭ ۇستىنەن ۇشىپ ءوتۋى — قويىلىمنىڭ ەستەتيكالىق شارىقتاۋ شەگى بولدى. ساحنادان سەبىلگەن ساۋلەلى شاشىراندىلار (جىلتىراقتار) مەن اۋەدەگى قالىقتاۋ ءساتى كورەرمەندى سيقىرلى اتموسفەراعا بولەپ، كەرەمەت سەزىم سىيلادى. سپەكتاكلدىڭ تەمپوريتمىن ساقتاۋدا سەرىك ماقسوتوۆ، دارىن پرەكەش جانە ناۋرىزباي ەربولاتوۆ سومداعان «ءۇش سايقىمازاق» بەينەسى ماڭىزدى ءرول اتقاردى. ولاردىڭ ورىنداۋىنداعى كلاسسيكالىق بۋففونادا ەلەمەنتتەرى مەن ەكستسەنتريكالىق قيمىلدار قويىلىمنىڭ اۋىر درامالىق جۇگىن ءبىر تەڭگەرىمگە كەلتىرىپ، وقيعانىڭ سەرپىندى دامۋىنا سەپتىگىن تيگىزدى.

سۋرەت: اۆتوردىڭ مۇراعاتىنان الىندى.

قويىلىمنىڭ كوركەمدىك قۋاتىن ارتتىرۋدا جارىق كونتسەپتسياسى شەشۋشى ءرول اتقاردى. جارىق سۋرەتشىسى ءالي بيداحمەت پەن جارىق قويۋشى ماماندار يبراگيم وسپانوۆ پەن ەلنۇر راحمانبەرگەننىڭ جۇمىسى سپەكتاكلدىڭ ەستەتيكالىق دەڭگەيىن ارتتىردى. ساحناداعى ءاربىر اتموسفەرا — مەيلى ول قازاق دالاسىنىڭ كەڭدىگى، پەتەربور تسيركىنىڭ جارقىراعان شوۋى نەمەسە مۇقاننىڭ ىشكى تولعانىسى بولسىن — جارىق ارقىلى وتە ءدال ءارى اسەرلى بەرىلگەن. اسىرەسە، كەيىپكەرلەردىڭ جاس ەرەكشەلىكتەرىنە قاراي اۋىسۋ ساتتەرىندەگى جارىق ويىندارى مەن مەككەگە ساپار كەزىندەگى ينتەراكتيۆتى ساۋلەلىك شەشىمدەر كورەرمەننىڭ نازارىن ءبىر ارناعا توعىستىرىپ وتىردى.

سۋرەت: اۆتوردىڭ مۇراعاتىنان الىندى.

قويىلىمنىڭ شوۋلىق دەڭگەيى مەن ديناميكالىق ەكپىنى جوعارى بولعانىمەن، دراماتۋرگيالىق جەلىدەگى كەي تۇستاردى  اتاپ  وتكەن ءجون. قاجىمۇقاننىڭ تاعدىرى مەن تۇلعالىق قالىپتاسۋىندا ماڭىزدى ءرول اتقارۋى ءتيىس ايەل بەينەلەرى — اناسى قابيرا (گۋلميرا جاكيلينا) مەن اجەسى ايسارىنىڭ( ايجان نازارحانقىزى) كەيىپكەرلەرى ساحنالىق كەڭىستىكتە ءوز دەڭگەيىندە اشىلمادى. ولاردىڭ بەينەسى تەك سۇلبالىق دەڭگەيدە قالىپ قويعانداي اسەر قالدىرادى. رەجيسسەرلىك كونتسەپتسياداعى «شوۋ» ەلەمەنتتەرىنە، اكروباتيكالىق نومىرلەر مەن سىرتقى ەففەكتىلەرگە تىم باسىمدىق بەرىلۋى اتالعان كەيىپكەرلەردىڭ حاراكتەرلىك تەرەڭدىگىن اشۋعا كەدەرگى كەلتىرگەن.

سۋرەت: اۆتوردىڭ مۇراعاتىنان الىندى.

دەگەنمەن، قويىلىمنىڭ ەكىنشى بولىمىندە رەجيسسەرلىك شەشىمدەر دراماتۋرگيالىق شيەلەنىستى قايتا جانداندىرادى. كۇرەس ارەناسىنداعى ەكشن-ساحنالاردى كاسىبي دەڭگەيدە بايانداپ وتىرعان ەرماحان جۇمابەكتىڭ تازا ديكتسياسى مەن داۋىس ىرعاعى كورەرمەندى ناقتى جارىس الاڭىندا وتىرعانداي سەزىمگە بولەدى. وسى تۇستا قاجىعاليدىڭ (نۇرجىگىت ءمۇسىلىموۆ) مۇقاندى مەككەگە قاجىلىققا شاقىرۋى جانە بۇل ساپاردىڭ ينتەراكتيۆتى بەزەندىرۋلەر ارقىلى بەينەلەنۋى — تاريحي تۇلعانىڭ رۋحاني ترانسفورماتسياسىن كورسەتەتىن ءساتتى شەشىم بولدى.

سپەكتاكلدىڭ ۆيزۋالدى شەشىمىندە كوستيۋم سۋرەتشىسى ارمان تەمىرتاس پەن ايات جانديلدانىڭ جۇمىسى ەرەكشە اتاپ وتۋگە لايىق. اسىرەسە، سانكت-پەتەربۋرگتەگى تسيرك ساحناسىنداعى كيىم ۇلگىلەرى — جاي عانا تاريحي ستيليزاتسيا ەمەس، سول ءداۋىردىڭ ەستەتيكاسىن قازىرگى زامانعى شوۋ ەلەمەنتتەرىمەن ۇشتاستىرعان باتىل شەشىم. اكتەرلەردىڭ كوستيۋمدەرى — فاكتۋراسىنىڭ بايلىعىمەن، تۇستەرىنىڭ قانىقتىعىمەن جانە ساحنالىق جارىققا ء(الي بيداحمەت) بەيىمدەلگەن جىلتىراق ەلەمەنتتەرىمەن ەرەكشەلەنەدى.

سۋرەت: اۆتوردىڭ مۇراعاتىنان الىندى.

بالۋان شولاق (ىلەس كوپبوسىنوۆ) بەينەسى — قويىلىمنىڭ ەڭ جارقىن ساتتەرىنىڭ ءبىرى. اكتەردىڭ ساحنا تورىنەن ەمەس، كورەرمەن زالى مەن بالكوننان دومبىرامەن اندەتىپ شىعۋى ناعىز سال-سەرىلىك تابيعاتتى تاپ باسىپ تانىتتى. بالكوندا تۇرىپ زالعا ورامال لاقتىرۋى مەن حالىق اراسىندا ءجۇرىپ ءان سالۋى ساحنا مەن كورەرمەن اراسىنداعى شەكارانى جويىپ جىبەردى. بۇل دەتال كەيىپكەردىڭ سەرىلىك بولمىسىن اشۋمەن قاتار، مۇقاننىڭ ومىرىندەگى ەڭ شۋاقتى كەزەڭدەردىڭ ءبىرى رەتىندە ەستە قالدى. ونىڭ مۇقاندى اۋىلدا قالۋعا ۇگىتتەپ، اقىل ايتاتىن ساحناسى ەكى الىپتىڭ اراسىنداعى شىنايى سىيلاستىق پەن باۋىرلاستىقتى كورسەتتى.

سۋرەت: اۆتوردىڭ مۇراعاتىنان الىندى.

مۇقان مەن فاتيما (ايبانۋ بايبولاتوۆا)اراسىنداعى سەزىم جەلىسى سپەكتاكلگە ەرەكشە ليريكالىق رەڭك بەردى. ولاردىڭ ماحابباتى بىردەن ەمەس، بىرتىندەپ، بايىپپەن دامىپ، شىنايىلىققا ۇلاستى. ەكى كەيىپكەردىڭ ورىنداۋىنداعى كۇردەلى اكروباتتىق ءنومىر ولاردىڭ سەزىمدەرىنىڭ نازىكتىگى مەن ءبىر-بىرىنە دەگەن سەنىمىن پلاستيكالىق تىلمەن جەتكىزگەن ەستەتيكالىق شارىقتاۋ شەگى بولدى. مۇقاننىڭ فاتيماعا دەگەن ءىلتيپاتى مەن ونى ءوز ورتاسىنا بەيىمدەپ، ەسىمىن وزگەرتۋى — كەيىپكەردىڭ ىشكى مادەنيەتى مەن ەر ازاماتتىق بولمىسىن اشا ءتۇستى. ولاردىڭ نەكەلەسىپ، وتاۋ قۇرۋ ساحناسى قويىلىمداعى ەڭ جىلى ءارى جارقىن ساتتەردىڭ بىرىنە اينالدى. ءتىپتى، ۇلكەن ارەنالار مەن جات جەردەگى قيىندىقتارعا قاراماستان، فاتيمانىڭ مۇقاننىڭ جانىنان تابىلۋى الىپ تۇلعانىڭ ارقاسۇيەر تىرەگى بار ەكەنىن كورسەتتى. ال فينالعا جاقىن مۇقاننىڭ ەلگە ورالۋى مەن فاتيمامەن بىرگە وتكىزگەن ساتتەرى ونىڭ تەك كۇش يەسى ەمەس، سونىمەن قاتار مەيىرىمدى جار، وتباسىلىق قۇندىلىقتاردى قادىرلەيتىن تۇلعا ەكەنىن ايقىندادى.

سپەكتاكلدىڭ شيەلەنىسۋ شەگى — ساراكيكيمەن (اقجول امانتاي) بولعان شەشۋشى كۇرەس. بۇل ساحنا تەك سپورتتىق جارىس ەمەس، ناعىز ءومىر مەن ءولىم ارپالىسىنداي اسەر قالدىردى. مۇقاننىڭ قارسىلاسىنىڭ بەت تەرىسىن جۇلىپ الاتىنداي دەڭگەيدەگى قاتال كۇرەسى — ونىڭ بويىنداعى بۇعىپ جاتقان الاپات كۇش پەن نامىستىڭ سىرتقا شىققان ءساتى. وسى جەڭىس ارقىلى قاجىمۇقاننىڭ الەمدىك دەڭگەيدەگى بيىگى تاعى ءبىر مارتە ايقىندالدى.

سۋرەت: اۆتوردىڭ مۇراعاتىنان الىندى.

قويىلىمنىڭ ءتۇيىنى — مۇقاننىڭ ەلگە ورالىپ، اكەسىنىڭ باسىنا بارۋى. باعلان يمانعازينوۆسومداعان كەيىپكەردىڭ مولا باسىنداعى تەبىرەنىسكە تولى مونولوگى كورەرمەندى سەلت ەتكىزبەي قويمادى. ونىڭ ءوزى يەلەنگەن بارلىق ماراپاتتارى مەن مەدالدارىن اكەسىنىڭ باسىنا قويىلعان تاسقا بايلاپ كەتۋى — جەتىستىكتىڭ باستاۋى اتا-انانىڭ باتاسى مەن تەكتىك تاربيەدە ەكەنىن اڭعارتقان سيمۆولدىق يشارا. ساحنا تورىندە «تولاعايلار بولعانى راس تا شىعار» دەگەن ولەڭ جولدارىنىڭ وقىلۋى اڭىز بەن اقيقاتتى ۇشتاستىرىپ، كورەرمەنگە وي سالدى.

فينالدا ەكراننان قاجىمۇقاننىڭ ناقتى تاريحي سۋرەتتەرى مەن ول تۋرالى دەرەكتەردىڭ كورسەتىلۋى سپەكتاكلدىڭ تانىمدىق جۇگىن ارتتىرىپ، وقيعانى شىنايىلىقپەن تۇيىندەدى. زالداعى حالىقتىڭ ۇزاق ۋاقىت بويى تولاسسىز شاپالاق سوعۋى، بۇل تۋىندىنىڭ ءساتتى شىققانىنىڭ جانە كورەرمەن جۇرەگىنەن ورىن تاپقانىنىڭ باستى دالەلى.

نۇرسايا قايرات، تەاترتانۋ ماماندىعى، 3-كۋرس ستۋدەنتى

Abai.kz