ەۋرازيالىق ينتەگراتسيا ينستيتۋتى 2026 جىلعى 16-26 شىلدە ارالىعىندا قۇرىلتاي سايلاۋى الدىندا قازاقستاندىقتاردىڭ سايلاۋ قالاۋى مەن ساياسي مىنەز-قۇلقىن زەرتتەۋ ماقساتىندا قازاقستاننىڭ 17 وبلىسىندا جانە استانا، الماتى، شىمكەنت قالالارىندا جاپپاي ساۋالناما (face-to-face) ادىسىمەن ەكىنشى الەۋمەتتانۋلىق زەرتتەۋ جۇرگىزدى. بارلىق وڭىرلەر بويىنشا ساۋالناماعا 4 000 رەسپوندەنت قاتىستى.

وسى زەرتتەۋ اياسىندا ساياسي پارتيالاردىڭ قازىرگى تاڭداعى رەيتينگىسىنە جانە سايلاۋشىلاردىڭ ىقتيمال بەلسەندىلىگىنە قاتىستى قوعامدىق پىكىردى ەكشەۋ جالعاستى.

سونداي-اق، بۇعان دەيىن 3-13 شىلدە ارالىعىندا جۇرگىزىلىپ، قورىتىندىسى 15 شىلدەدە جاريالانعان ساۋالنامادان بەرگى وزگەرىستەرگە تالداۋ جاسالدى.

«ادىلەت» پارتياسى ءالى دە كوش باستاپ تۇر، ونىڭ ەلەكتورالدى رەيتينگىسى 65,1%-عا دەيىن ءوستى.

ەكىنشى ورىندا – «اۋىل» پارتياسى، ونى رەسپوندەنتتەردىڭ 5,9%-ى قولداۋعا دايىن.

ال باسقا پارتيالاردىڭ رەيتينگىسى وزگەرىسكە ۇشىرادى.

«اق جول» پارتياسى (4,7%) ءۇشىنشى ورىنعا كوتەرىلىپ، تىكەلەي باسەكەلەسى «Respublica» پارتياسىن (4,6%) ازعانا باسىمدىقپەن باسىپ وزدى.

وسىعان ۇقساس وزگەرىس جالپىۇلتتىق سوتسيال-دەموكراتيالىق پارتياسىنا (4,2%) دا قاتىستى، ول سايلاۋ دوداسىنىڭ قازىرگى كەزەڭىندە حالىق پارتياسىن (4,1%) از عانا ايىرمامەن باسىپ وزدى.

بارلىق پارتيالار ءوز پوزيتسيالارىن بەلگىلى ءبىر دارەجەدە نىعايتىپ، سايلاۋشىلاردىڭ كوڭىلىنەن شىعىپ جاتقاندا، «بايتاق» جاسىلدار پارتياسىنىڭ جاعدايى كەرىسىنشە – ونىڭ رەيتينگى 0,5%-عا دەيىن تومەندەدى.

سونىمەن قاتار، «بارلىعىنا قارسى» داۋىس بەرۋگە نيەتتىلەر سانى 2,5%-عا دەيىن تومەندەدى. ءالى تاڭداۋ جاساۋعا دايىن ەمەس رەسپوندەنتتەردىڭ ۇلەسى دە بىرتىندەپ تومەندەپ كەلەدى – 14,2%-دان 8,4%-عا دەيىن ازايدى.

وسىلايشا، جاڭا الەۋمەتتانۋلىق دەرەكتەر پارتيا رەيتينگتەرىنىڭ بەلگىلى ءبىر دەڭگەيدە وسكەنىن كورسەتەدى، بۇل رەسمي ناۋقان باستالعالى ولاردىڭ قوعامدىق بەلسەندىلىگىنىڭ ارتۋىمەن بايلانىستى بولۋى مۇمكىن (ساۋالناما 16-26 شىلدە ارالىعىندا جۇرگىزىلدى).

ازاماتتاردىڭ سايلاۋعا قاتىسۋىنىڭ ىقتيمال بەلسەندىلىگىنە كەلەتىن بولساق، بۇل كورسەتكىش تە ارتىپ كەلەدى. قۇرىلتاي سايلاۋىنا قاتىسۋ-قاتىسپاۋى تۋرالى ناقتى سۇراققا رەسپوندەنتتەردىڭ 73,2%-ى داۋىس بەرۋگە قاتىساتىنىن راستاپ، 23 تامىزدا سايلاۋ ۋچاسكەسىنە بارۋعا دايىن ەكەندىگىن مالىمدەدى. سونىمەن قاتار، ساۋالناماعا قاتىسۋشىلاردىڭ 13,2%-ى داۋىس بەرۋ قۇقىعىن پايدالانۋعا نيەتتى ەكەنىن بىلدىرمەدى، تاعى سونشا ادام – ​​13,6%-ى كۇمان ءبىلدىرىپ، سۇراققا جاۋاپ بەرە المايتىنىن ايتقان.

جالپى العاندا، قازاقستاندىقتاردىڭ ەلەكتورالدى پروتسەسىنە قاتىسۋ بەلسەندىلىگى ارتىپ كەلەدى، مۇنىڭ سەبەبى اقپاراتتىق كەڭىستىكتە قۇرىلتاي سايلاۋىنىڭ تاقىرىبى باسىمدىققا يە ەكەنىنە بايلانىستى.

رەسپوندەنتتەر قۇرىلتاي سايلاۋىندا داۋىس بەرۋگە يتەرمەلەيتىن باستى سەبەپ رەتىندە ازاماتتىق بورىش سەزىمىن ءجيى اتايدى (54,2%). سونىمەن قاتار، ساۋالناماعا قاتىسۋشىلاردىڭ 45,8%-ى سايلاۋ كانديداتتار اراسىندا دۇرىس تاڭداۋ جاساۋعا مۇمكىندىك بەرەدى دەپ سانايدى، سەبەبى ازاماتتار ءوز مۇددەسىن تولىققاندى قورعايتىن پارتيالاردى تاڭداعانى ءجون دەپ سانايدى.

سونداي-اق، رەسپوندەنتتەردىڭ باسىم كوپشىلىگى، ياعني 64,3%-ى ساياسي پارتيالاردىڭ سايلاۋالدى باعدارلامالارىمەن تانىس ەكەنىن اتاپ ءوتۋ كەرەك. دەگەنمەن، ولاردىڭ 19,3%-ى پارتيا باعدارلامالارىن ۇنەمى قاراپ وتىرادى، ال قالعان 45%-ى باعدارلامالاردىڭ مازمۇنىمەن ءوزى تۇتىناتىن اقپاراتتىق كەڭىستىكتە جاريالانعان كەزدە تانىسادى.

وسىلايشا، پارتيالاردىڭ سايلاۋداعى جەڭىسى كوبىنەسە ولاردىڭ ۇگىت-ناسيحات جۇمىسىنىڭ تيىمدىلىگىنە جانە سايلاۋشىلارمەن تىعىز قارىم-قاتىناس ورناتا الۋىنا بايلانىستى دەپ تۇجىرۋعا بولادى.

ىرىكتەمە 18 جاستان اسقان حالىقتىڭ الەۋمەتتىك-دەموگرافيالىق قۇرامىنىڭ ءتيىستى پروپورتسيالارىنا جاقىن (قازاقستان رەسپۋبليكاسى ستراتەگيالىق جوسپارلاۋ جانە رەفورمالار اگەنتتىگى ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسىنىڭ 2026 جىلعى ساۋىردەگى دەرەكتەرىنە سايكەس) بولىنگەن پارامەترلەر (وبلىس، تۇرعىلىقتى جەرى (قالا/اۋىل), جىنىسى، جاسى، ەتنيكالىق تەگى) بويىنشا رەپرەزەنتاتيۆتى سيپاتقا يە. 95% سەنىمدىلىك ىقتيمالدىعى بار ىرىكتەمەنىڭ ستاتيستيكالىق قاتەلىگى ±1,54%-تەن اسپايدى.

ەۋرازيالىق ينتەگراتسيا ينستيتۋتى وسك-نىڭ 2026 جىلعى 3 شىلدەدەگى №وسك-11-07/زت-س-30 جازباشا حابارلاماسىنان الىنعان دەرەكتەردى جاريالاپ وتىر.

Abai.kz